Hilabeteko artxiboa:

Mapping Ignorance blogean hainbat artikulu interesgarri argitaratu dira. Hona hemen asteon plazaratu diren artikuluen laburpena. Tenperatura absolutu negatiboko sistemen existentzia aztertzen darrai Daniel Manzanok. Oraingoan energiaren goi-mugekin datorkigu: Quantum Thermodynamics VI: Negative absolute temperatures in optical lattices. Oso ezaguna da askorentzat (hainbat fisikarientzat ere) Hameroff eta Penroseren kuantika, kontzientziari buruzko teoria bezala (izan ere, oso teoria exotikoa da). Francisco R. […]

Uxune Martinez Karmele Artetxe 1976. urtean jaio zen Zamudion. Historia ikasi zuen arkeologian aritu nahi zuelako. Behin ikasketak bukatuta arkeologiarantz bideratu zuen ikusmira eta lana. Arkeologo lez aritu zen baina esperientzia ez zen suertatu uste zuen bezala eta, Euskal Herriko Unibertsitatean irakasle ordezkapen bat egin ondoren, sorrerako asmoa birbideratu zuen. Arkeologiatik at zeregina bazegoela ikusi zuen eta, haren esanetan, “bizitza […]

Irene Sierra, Ainara Ateka, Javier Ereña Gero eta arreta gehiago eskaintzen ari zaio dimetil eterrari (DME, CH3-O-CH3), aplikazio anitzeko konposatua delako, eta petrolioaren ordezko energia-iturrietatik (ikatza, gas naturala eta biomasatik) ekoitzi daitekeelako. DME gas propultsatzaile eta hoztaile bezala erabiltzen da. Gainera, epe ertainera dieselaren edo petrolioaren gas likidotuen (propanoa eta butanoaren) ordezko erregaia izan liteke. Badira hainbat arrazoi: bere zetano […]

Maria José Moreno Harremanik ote dute elikadurak eta morfologiak? Horixe badutela! Hainbat irizpide daude animalia-espezieak sailkatzeko, baina jaten dutenari erreparatuta, hiru talde daude: Haragijaleak edo karniboroak, hau da haragia jaten dutenak. Belarjaleak edo herbiboroak, hau da landareak jaten dituztenak. Orojaleak edo omniboroak, hau da denetarik jaten dutenak. Taldeen artean nabaritzen diren desberdintasunak ez ditu elikadurak berak sortuak, elikatu ahal izateko […]

Amaia Portugal Sormenak eta psikosiak erro genetiko bera partekatzen dutela ondorioztatu dute Islandian egin berri den ikerketa batean. Izan ere, eskizofrenia edo desoreka bipolarra garatzeko arriskua handitzen duten zenbait aldaera genetiko ohi baino maizago aurkitu dituzte diziplina artistikoren bat lantzen dutenen artean. Jenio bat izateko erokeria puntu bat izan behar dela, kontzeptu hori oso errotuta dago gizartean. Eta kontzeptu hori […]

Miren Mendia Aranguren Tambora sumendiko eztandaren 200. urteurrena. Azken bolada honetan gure Lurra, badirudi arreta eske ari zaigula sumendien erupzioekin eta lurrikarekin. Gertakari bi hauek dira, Lurraren barneko aldean sortzen diren fenomenoak. Guk ikusi eta senti ditzakegunak gertakari horien ondorioak dira. Gaurkoan sumendiei buruz arituko gara. Gogoan ditugu Islandiako Bárðarbunga eta Eyjafjallajökull. Agertu den azkena Txileko Calbuco izan da. Ia […]

Arantxa Arzamendi Mario Bunge (Florida, Buenos Aires, 1919), argentinar fisikaria eta zientziaren filosofo ospetsua da. 1960ko hamarkada arte Argentinan bizi izan zen, baina ondoren Estatu Batuetan hainbat unibertsitateko irakasle izan zen eta 1966tik Montrealgo McGill Unibertsitateko irakaslea izan da. Idazle oparoa da, berrogeita hamar bat liburu idatzi ditu, gehienak ingelesez eta horien artean Ciencia, técnica y desarrollo dugu, 1980an Buenos […]

Kalifornia haranaren erdialdetik datoz munduan kontsumitutako intxaurren bi heren, eta estatuan kontsumitzen direnen % 80 baino gehiago. Azken 50 urteotan bi sits izurritek —codling moth (Cydia pomonella) eta navel orangeworm (Amyelois transitella, Lepikdotera, Pyralidae)— mehatxatu dute intxaurren ekoizpena. UPV/EHUko Kimika Analitikoa Sailak, AEBko Nekazaritza Sailarekin (USDA, Kalifornia) elkarlanean sitsen izurriteak, pestiziden eta plagiziden erabilera murriztuz, nola kontrolatu ikertu dute. Azken […]

Asteon Interneten jorratu diren zientzia-gaien laburpena. Begirada bat emango diogu? Medikuntza, teknologia eta matematikak Jose Felix Marti Masso neurologoak asteon hartu du 2014ko Euskadi Ikerkuntza Saria. UPV/EHUko irakaslea da eta Donostia Unibertsitate Ospitaleko Neurologia eta Neurofisiologia Kimikoko zerbitzuburua da. Endekapenezko gaixotasun neurologikoen ikerketan murgildu du haren lana eta egun, markagailu genetikoak bilatzen ditu parkinsonaren lehen seinaleak dituzten lagunengan. Helburua da […]

Mapping Ignorance blogean hainbat artikulu interesgarri argitaratu dira. Hona hemen asteon plazaratu diren artikuluen laburpena. Altruismoa giza portaeraren oinarrizko printzipioa da. Hainbat kulturetan giza portaera erlijio aginduetan edota portaera arauetan instituzionalizatuta egoten da. Baina ez da gizakien kontua bakarrik. Izan ere, arratoiek euren kideei laguntzen diete, eta are gehiago zer gertatzen zaien jakinez gero. José Ramón Alonsok azaltzen digu With […]