Atalaren araberako artxiboa: Mugaldea

Ana Ribera XVIII. mendearen bukaera aldean eta XIX. mendearen hasieran, zientzia iristen hasi zen herri xehera, zientzialari, aditu, filosofo, noble eta erregeengandik harantzago. Garai haietan, zientzia zabaltzeko, idatzi eta argitaratu besterik ez zen egiten, beti ere zientzia-ohorea erdiesteko lasterkan lehena izateko asmoz. Pixkanaka, gizon-emakume haietako batzuk hitzaldiak ematen hasi ziren eta horrela, jende askori aurkeztu zizkioten bere aurkikuntzak. Erromantizismoaren Zientziak […]

Maria José Moreno 2003an Giza Genoma izeneko egitasmoak erabat zehaztu zituen giza DNAren oinarri kimikoak eta DNA hori osatzen duten 3.000 geneak. Ordutik hona, genetikan egin izan diren aurrerakuntzek zientzia-iraultza oso handia ekarri diote gure gizarteari. Oraindik hainbat urteko ibilbide luzea egin behar da datu guztiak ondo ulertzeko, baina azkenean finkatu ahal izango da zein diren Alzheimer edo minbizia bezalako […]

Ana Ribera “Zientziak idealizatuta jarraitzen du goi mailako jarduera gisa, egungo zientzia-pentsamoldeetan”. Joseph Haberer, zientzia-historialaria, 1969. 2015ean, nork dauka bada idealizatua zientzia-jarduera? Denok? Zientzia ezagutzen ez dutenek? Zientzialariek beraiek? Lasai onartzen dugu, ezinbestez, hainbat antzezlek ez dutela ezertxo ere irakurtzen, politikariek ez dutela ingelesez egiten, mediku batzuek erre egiten dutela. Zientzialarien artean ere, badira antzerako jarrera barregarri eta zentzugabeak. Aipatu […]

Maria José Moreno Gizakiak egindako aurkikuntza guztiak ez dira beti ahaleginaren eta arretaren ondorio izan. Ezta gutxiagorik ere. Zenbaitetan zortea izan da eragilea, ez zientzia-metodoa. Penizilina, tefloia edo dinamika dira horren adibide onak, eta badira ehunka aurkikuntza gehiago, eguneroko bizitza hobea errazten dutenak: bizitza seguru, bakun, komenigarri, gozagarri, osasuntsuntsu edo interesgarriagoa egiten dutenak. Serendipiak eragin ditu aurkintza horiek guztiak, hau […]

Maria José Moreno Enpresa ertainek eta txikiek beste ezer baino lehen publizitatea uzten dute alde batera, erosketetan behera doazenean, publizitatea izaten da bertan behera uzten duten lehenengo gauza, edo bai behintzat gehien jaisten duten jarduera. Oker dabiltza, iragarkiak ez direlako gastu bat, inbertsio bat baizik. Publizitatea alferrikakoa dela diote batzuek, eta hori entzuten dudan bakoitzean, nik hau erantzuten dut beti: […]

Ana Ribera Badira aste batzuk Fundación Española para la Ciencia y la Tecnología izeneko erakundeak, Zientziaren Gizarte Pertzepziorako VII Galdetegia aurkeztu zuela. Kontuan aztergai ugari daude, batzuk onak, beste batzuk ez hain onak, eta beste batzuk azkenean, oso txarrak. Gaur, honako hau aztertuko dugu: hiritarren %24ak aitortzen du ez duela zientziarekiko jakin-min handirik, edo ez duela inolako jakin-minik. “Zergatik ez […]

Maria José Moreno Esan ohi da galdu arte inork ez dakiela galdutakoak zenbat balio zuen. Hala gertatzen da batez ere bi egoera jakin batzuetan: maite dugun norbait galtzen dugunean eta gaixotzen garenean. Izan ere, osasuna oso garrantzitsua da, eta beste guztien aurretik doa “osasuna, dirua eta maitasuna” zerrenda ezagun horretan. Ez da harritzekoa herri-hurrenkera hori, zeren eta alferrik izango ditugu […]

Ana Ribera Zientzien eta letren artean, inola ere onuragarria ez den amildegi bat ikusi izan du beti gizarteak. Tamalgarria da zinez, banaketa hori, literatura, historia edo arteaz dakitenen eta fisika, kimika edo matematikaz dakitenen artean dagoena alegia. Amildegia ez da berria, ezaguna baita 1959an Charles Percy Snowek Cambridgen hitzaldi ospetsu hori eman zuenetik gutxienez. Snowek ondo nabaritzen zuen bi taldeen […]

Ana Ribera Zientziak ahal bezain sendo baieztatu du Cervantesen hezurrak aurkitu direla. Post honetan ez dut ebaluatu nahi ez aurkikuntza hori, ez indusketa benetan egin behar ote zen, ez eta aurkikuntzak izan dezakeen erabilgarritasuna. Hemen helburu modura hartuko dut zientzialariek beren lana, emaitzak eta ondorioak plazaratzeko modua aztertzea. Aurtengo martxoaren 17an, prentsaurreko batean eman ziren jakitera indusketaren behin-behineko emaitzak. Hauek […]

Maria José Moreno Gizakiok betidanik tematu gara zoriontasuna lortzen. Hala ere, inori zoriona zer den galdetuta, norberak bere erantzun propioa eskaintzen du. Izan ere, agian batzuek pentsatzen dute zoriona sentipen bat dela, neurtezinezko emozio bat. Baina, nola ez, esparru honetan ere zientzia saiatzen ari da, zoriona zer den zehaztu nahirik. Horrela, azken urteotan hainbat zehaztapen eskaini dizkigute munduan zehar plazaratu […]