Azken hamarkadetan, sodio-ioiko bateriek interes handia piztu dute; izan ere, lurrazaleko sodioa oso ugaria da, kostu txikia du eta eskuratzeko erraza da. Beraz, sodio-ioiko bateriak aukera merkeagoa dira litio-ioiko bateriak baino, eta mendekotasun txikiagoa dute erreserba mineralekiko (litio-ioiko bateriak asko […]
Urtero 1,7 milioi tona plastiko iristen dira itsas inguruneetara hondakin moduan. Haien degradazio naturala motela denez, plastikoak itsaso eta ozeanoetan metatzen joaten dira, eta ez dakigu metatze-erritmo horrek zer ondorio izango dituen epe luzera. Mikroplastikoak (5 mm-tik beherakoak) kezka handia […]
Akatsak egitea ikaskuntzaren berezko elementua bada ere, hezkuntza-inguruneetan hutsak saihesteko joera izan da ohikoena, oroitzeko gaitasuna oztopatuko ote zuen beldur. Nolanahi ere, gero eta argiago ikusten da huts egitea ez dela kaltegarria eta, aldiz, ikaskuntza hobetu dezakeela. Hala baieztatu du […]
“Mikroeukariotak organismo zelulabakar ñimiñoak dira; planktonaren parte direnak. Funtsezko eginkizunak betetzen dituzte ozeanoetan: oxigenoa sortzen dute, elikakateen oinarri dira eta oinarrizko prozesu ekologikoak erregulatzen dituzte. Garrantzitsuak diren arren, txikiak eta ahulak izateak, zientziaren irismenetik kanpo egotea eragin du, hein handi […]
Gaixotasun zeliakoa nahasmendu autoimmune bat da. Aldez aurretiko joera genetikoa duen pertsona batek glutena jaten duenean piztu daiteke. Hala ere, arrazoi genetikoak ez dira aski azaltzeko zergatik pertsona batzuek garatzen duten gaixotasuna eta beste batzuek ez. Azken urteotan, zenbait azterlanek […]
Gaur egun ohikoa da haurren ikasgeletan baliabide digitalak egotea eta zenbait ikasketa-prozesutarako tresna moduan erabiltzea. Esaterako, badira irakurtzen eta idazten ikasten ari diren umeei bideratutako programa informatikoak. Horiek proposatzen dituzten ariketak ordenagailuan egiteko direnez, ikasleek teklatuak eta botoiak sakatzen dituzte […]
Minbizia da mundu osoan heriotza gehien eragiten dituen kausetako bat; 2020an, adibidez, hamar milioi heriotza inguru eragin zituen. Kalkulatu da kasu horien % 13-18 infekzio mikrobianoek eragindakoak direla. Orain arte, Minbizia Ikertzeko Nazioarteko Agentziak (IARC) hamahiru mikroorganismo sailkatu ditu kantzerigeno […]
Kimikan kiralitateaz ari garenean, kontzeptu sinple batez ari gara: molekula batzuk bi bertsio berdinetan existitzen dira, baina bertsio horiek ezin dira gainjarri, gure ezker eta eskuineko eskuak balira; eta enantiomero esaten zaie. Askotan, bertsioetako bakarra erabil daiteke farmako edo material […]
Plaka tektonikoak lurrazalaren gaineko zati handi mugikorrak direla irudika daiteke. Plaken etengabeko mugimenduak esfortzu handiak sortzen ditu, eta horren ondorioz deformazioa edo lurrikarak gertatzen dira plaken arteko mugetan. “Eurasiako eta Afrikako plakak urtean 4-6 mm gerturatzen ari zaizkio elkarri. Ozeano […]
Haurtzaroan dieta orekatua izatea giltzarri da epe motzean eta luzean osasun ona izateko. Esaterako, haurrengan goraka doan obesitatea eta harekin lotutako gaixotasunak ekiditeko. Ume askok eguerdiko otordua eskolako jangelan egin ohi dutenez, eremu horiek aukera paregabea eskaintzen dute ohitura osasungarriak […]