astrofisika Archives - Zientzia Kaiera

Voyager 1 eta Voyager 2 espazio-ontziak 1980an eta 1981ean Saturno planetaren gainetik pasatu zirenean, aurkikuntza ugari egin zituzten. Horien artean, haren goi-hodeietan planetaren ipar poloa inguratzen zuen hexagono itxurako formazio bat zegoela nabarmendu zen. Egitura hori Saturnoren hexagono izenez ezagutzen […]

1915ean, Albert Einsteinek erlatibitate orokorraren teoria aurkeztu zuen, eta iragarpen harrigarri bat egin zuen: espazio-denbora uhindu egin zitekeela. Mende batez hipotesi hutsa izan zena 2015ean baieztatu zen, grabitazio-uhinak lehen aldiz zuzenean detektatu zirenean. Aurkikuntza horrek aro berri bati eman zion […]

Zer da eguzki-eklipse oso bat? Noizean behin, Lurreko eskualde batzuetatik eguzki-eklipse oso bat ikus daiteke. Hau da, Ilargiak guztiz estaltzen du Eguzkia eguneko orduetan. Momentu horretan eta eskualde horietan, iluntasuna hedatzen da (1. irudia). Ilargiaren, Eguzkiaren eta Lurraren arteko lerrokatze […]

Pía Cortés Zuleta Txileko astrofisikari bat da. Gaur egun, doktoratu ondoko ikertzailea da St Andrews Unibertsitatean (Eskozia). Astrofisikako doktoregoa lortu zuen Aix-Marseille Unibertsitatean (Frantzia), eta Astronomiako masterra eta lizentziatura Txileko Unibertsitatean. Bere ikerketa arloa masa gutxiko exoplanetak hautemateko teknikak garatzea […]

Orain arte eguzki-sistematik kanpo dauden 6.000 exoplaneta baino gehiago aurkitu dira, eta kopurua etengabean handitzen doa. 1992. urtean lehenak aurkitu zirenetik hamarkadak igaro diren honetan, oraingo erronka nagusia askoz zailagoa da. Izan ere, gauza bat da planeta bat aurkitzea, baina […]

Noemí Pinilla-Alonso ikertzailea da Asturiasko Espazioaren Zientzia eta Teknologien Institutuan, eta itzal handiko ikertzailea Oviedoko Unibertsitatean. Aurretik aritu den lanpostuen artean, aipatzekoa da 2018. eta 2023. urteen artean Areciboko Behatokiko zientzialari atxiki nagusia izan zela. Behatokiko talde zientifikoaren eta Florida […]

Lorena Hernández García (Euskadi, Espainia, 1986) astronomoa eta astrofisika estragalaktikoan espezializatutako ikertzailea da, eta bere jardunaren ardatza zulo beltz supermasiboen eta galaxien nukleo aktiboen ikerketa da. 2015ean doktore bihurtu zen Granadako Unibertsitatearen bidez, Andaluziako Astrofisikako Institutuan (IAA-CSIC). Doktoregoa amaitu ondoren […]

Planeten formazio prozesuan, izarren inguruan geratzen diren hauts eraztunak dira hondar diskoak, baina duela gutxira arte horiek ikertzea oso zaila izan da, urrun dauden egitura horiek ikusteko bereizmen handia behar delako. Baina, ohi bezala, astronomiak erakusten du mugak apurtzeko daudela […]

Galdera horrek liluratu egin ditu fisiko eta astronomoak hamarkadetan zehar. Baina erantzuten saiatzean, unibertsoak ezusteko bat du guretzat: haren hazkundea zehatz-mehatz aztertzean, ezusteko handiago bat deskubritzen dugu, kosmosaz uste baino askoz gutxiago dakigula aitorrarazten digun ezustekoa. Espazioa luzatu egiten da […]

Jarduera elektriko hori, gainera, Lurrekoaz oso bestelakoa da. Ricardo Huesok azaldu duenez, “Lurrean, hodeietan eta ekaitzetan pilatutako kargak dira nagusi elektrizitate atmosferikoan, eta tximistargien bidez deskargatzen da, modu bortitzean. Marten, aldiz, elektrizitate atmosferikoa lehorra da eta hauts-partikulek zurrunbiloetan eta hauts-ekaitzetan […]

Hurrengo ekitaldiak

“Zientzia merkatuan” erakusketa Tolosan

Zientzia ere badago astero merkatuan aurkitzen ditugun produktu askoren artean. Ezagutza hori herritarrengana hurbiltzeko, Tolosako Triangulo plazak, urriaren 5etik 19ra, “Zientzia azokan” erakusketa ibiltaria hartuko du. Zazpi infografiek osatzen dute erakusketa, euskaraz eta gaztelaniaz daude eginda eta formatu handikoak dira. Gure merkatuetan ohikoak diren produktuen atzean dagoen zientzia erakustea dute…

2026ko urriaren 5a — 2026ko urriaren 19a

Triangulo plaza

Tolosa.

“Zientzia kalean” erakusketa Mungian

Nola harrotzen da ogia? Zer dago barra kodeen atzean? Nola funtzionatzen du sukaldeko plaka batek? Gure egunerokotasunaren parte diren kontu hauei eta beste batzuei erantzuteko iritsiko da Zientzia Kalean erakusketa ibiltaria Mungiara, zientziaren ezagutza jendartean zabalduz. Formatu handiko 11 infografia dira erakutsiko direnak, euskaraz zein gaztelaniaz eginak, eta urriaren 19tik…

2026ko urriaren 19a — 2026ko azaroaren 2a

Torrebillela Kultur Etxea.

Beko Kale Kalea, 3. , Mungia.

Estres termikoa. Zergatik ez gaitu beroak denok berdin itotzen?

Euskadik bere historiako udarik beroenetako bat utzi berri du atzean, 1970etik jasotako tenperaturarik altuenekin. Eszenatoki horrek berriro jarri du mahai gainean zein punturaino izan daitezkeen muturreko bero-gertakari horiek gero eta ohikoagoak eta zergatik ez diguten denoi berdin eragiten. Zergatik ez digu kalte bera egiten 34 graduko tenperaturak Bilbon eta Dhakan…

2026ko urriaren 21a

Bidebarrietako Liburutegia.

Bidebarrieta kalea, 4., Bilbo.

Bertsozientzia saioa Zarautzen

EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta ZarautzOn elkarteak “Jakinduriek mundue erreko dau” bertsozientzia ikuskizunaren saio bat antolatuko dute datorren astean. Bertan, ezagutza zientifikoa eta bertsoak uztartuko dira oholtzean. Hitzordua azaroaren 3an izango da, 19:00etan Zarauzko Modelo Aretoan. Sarrera doakoa izango da, eserlekuak bete arte. Kike Amonarriz soziolinguista eta umoristak aurkeztuko du…

2026ko azaroaren 3a

Modelo Aretoa.

Zigordia kalea, 1. , Zarautz.