2025-2026 ikasturtean Zientzia Kaieran ikasitakoa (2): astronomia
Goazen ikasturte honetan Zientzia Kaieran astronomiari buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez!
astronomia
Etiketen artxiboa 310 artikulu
Ura Marten
Gizakiak aspaldidanik amestu du beste planeta batzuetan bizitzeko aukerarekin, eta Marte da aukera erakargarrienetako bat. Baina horretarako ezinbesteko baldintza bat dago: ura. Azken hamarkadetan egindako aurkikuntzek erakutsi dute planeta gorria ez dela uste bezain lehorra, eta horrek astrobiologiaren nahiz etorkizuneko […]
Ikusten ez duguna ulertzea zaila izan daiteke
Eklipseek harremana dute ilargiaren faseekin Bai. Eklipseak soilik Ilargiaren fase berrian eta betean gertatzen dira; hain zuzen ere, eguzki-eklipseak ilberrian eta ilargi-eklipseak ilbetean. Hori ulertzeko, Eguzkiaren, Lurraren eta Ilargiaren kokapenari erreparatu behar zaio. Adi. Nola da posible Lurretik ikusi ezin […]
Maria Winkelmann Kirch: bere garaiko gizonek eklipsatutako andre astronomo alemana
Bada andre eruditu bat, bitxikeriatzat jo litekeena. Bere lorpenak ez dira kokatzen ez literaturan ez erretorikan, ezpada astronomiaren jakingai sakonenetan… Ez dut uste erraza izango denik emakume honek bere parekorik aurkitzea hain bikainki landu duen zientzian. Gure garaiko astronomo eruditu […]
Pedro García Lario (ESA): “Zuhurtasuna ezinbestekoa da: azken eklipseen ondoren, Interneten gehien bilatu zen terminoa `begietako mina´ izan zen”
Elkarrizketa honetan, datorren abuztuaren 12an izango den eguzki-eklipse osoaren garrantzi zientifikoa eta dibulgatiboa aztertzen du, 120 urteren ondoren Euskadin ikusi ahal izango den aparteko gertaera astronomikoa. Fenomeno hori babes egokirik gabe behatzeak dituen arriskuez ere ohartarazi du García Lariok. 1.- […]
Kiñuren begirada: eklipseak
Gauez zerura begiratzen dugunean, Eguzkia, Ilargia eta Lurra etengabe mugitzen ari direla ahaztu ohi dugu. Baina noizean behin, hiru gorputz horiek lerrokatzen direnean, ikuskizun astronomiko ikusgarria gertatzen da: eklipsea. Gaur, gure kirikiñoak, bere segurtasunerako betaurreko aproposak jantzita, fenomeno horri erreparatu […]
2026ko eguzki-eklipse osoa Euskal Herrian
Zer da eguzki-eklipse oso bat? Noizean behin, Lurreko eskualde batzuetatik eguzki-eklipse oso bat ikus daiteke. Hau da, Ilargiak guztiz estaltzen du Eguzkia eguneko orduetan. Momentu horretan eta eskualde horietan, iluntasuna hedatzen da (1. irudia). Ilargiaren, Eguzkiaren eta Lurraren arteko lerrokatze […]
Meteoritoen analisietan kutsadura saihesteko gako berriak
Meteoritoak ikertzea oso garrantzitsua da planeta-zientzietan, haien jatorrizko gorputz zerutarren konposizio geokimikoari buruzko informazioa eman baitezakete, besteak beste. Euskal Herriko Unibertsitateko IBeA taldeak NASArekin elkarlanean dihardu 2014tik, Johnson Space Center (JSC) zentroarekin egindako hitzarmen bati esker. “Meteoritoak uzten dizkigute hainbat […]
Mary Lea Heger, izarretatik iristen zaigun argian aztarna ilun bat aurkitu zuen astronomoa
Horien adibide dira izarrarteko banda lausoak, Mary Lea Heger Shane astronomoak, ikasle zela, lehen aldiz behatutako fenomenoa. Izarrarteko banda lausoak izarretatik iristen zaigun argian dauden aztarna ilunak dira, eta horiek guganako bidean argi horrek beste objektu batzuk (hala nola hauts-lainoak […]
Eguzki-sistematik kanpoko lehen ilargiaren bila
Orain arte eguzki-sistematik kanpo dauden 6.000 exoplaneta baino gehiago aurkitu dira, eta kopurua etengabean handitzen doa. 1992. urtean lehenak aurkitu zirenetik hamarkadak igaro diren honetan, oraingo erronka nagusia askoz zailagoa da. Izan ere, gauza bat da planeta bat aurkitzea, baina […]
