astronomia Archives - Zientzia Kaiera

Gauez zerura begiratzen dugunean, Eguzkia, Ilargia eta Lurra etengabe mugitzen ari direla ahaztu ohi dugu. Baina noizean behin, hiru gorputz horiek lerrokatzen direnean, ikuskizun astronomiko ikusgarria gertatzen da: eklipsea. Gaur, gure kirikiñoak, bere segurtasunerako betaurreko aproposak jantzita, fenomeno horri erreparatu […]

Zer da eguzki-eklipse oso bat? Noizean behin, Lurreko eskualde batzuetatik eguzki-eklipse oso bat ikus daiteke. Hau da, Ilargiak guztiz estaltzen du Eguzkia eguneko orduetan. Momentu horretan eta eskualde horietan, iluntasuna hedatzen da (1. irudia). Ilargiaren, Eguzkiaren eta Lurraren arteko lerrokatze […]

Meteoritoak ikertzea oso garrantzitsua da planeta-zientzietan, haien jatorrizko gorputz zerutarren konposizio geokimikoari buruzko informazioa eman baitezakete, besteak beste. Euskal Herriko Unibertsitateko IBeA taldeak NASArekin elkarlanean dihardu 2014tik, Johnson Space Center (JSC) zentroarekin egindako hitzarmen bati esker. “Meteoritoak uzten dizkigute hainbat […]

Horien adibide dira izarrarteko banda lausoak, Mary Lea Heger Shane astronomoak, ikasle zela, lehen aldiz behatutako fenomenoa. Izarrarteko banda lausoak izarretatik iristen zaigun argian dauden aztarna ilunak dira, eta horiek guganako bidean argi horrek beste objektu batzuk (hala nola hauts-lainoak […]

Orain arte eguzki-sistematik kanpo dauden 6.000 exoplaneta baino gehiago aurkitu dira, eta kopurua etengabean handitzen doa. 1992. urtean lehenak aurkitu zirenetik hamarkadak igaro diren honetan, oraingo erronka nagusia askoz zailagoa da. Izan ere, gauza bat da planeta bat aurkitzea, baina […]

Lorena Hernández García (Euskadi, Espainia, 1986) astronomoa eta astrofisika estragalaktikoan espezializatutako ikertzailea da, eta bere jardunaren ardatza zulo beltz supermasiboen eta galaxien nukleo aktiboen ikerketa da. 2015ean doktore bihurtu zen Granadako Unibertsitatearen bidez, Andaluziako Astrofisikako Institutuan (IAA-CSIC). Doktoregoa amaitu ondoren […]

Planeten formazio prozesuan, izarren inguruan geratzen diren hauts eraztunak dira hondar diskoak, baina duela gutxira arte horiek ikertzea oso zaila izan da, urrun dauden egitura horiek ikusteko bereizmen handia behar delako. Baina, ohi bezala, astronomiak erakusten du mugak apurtzeko daudela […]

Unibertsora begira jarri da oraingoan gure Kiñu, zehazki, zulo beltzetara. Zelan begiratu, baina, argirik emititzen ez duen zerbait? Izan ere, definizioz, zulo beltza, beltza da, ez du argirik igortzen. Baina begiratu soilik ez, zulo beltzei egindako bi argazki dakartza Kiñuk […]

Egunen zaindariak zeuden maien hirietan, eta, bitxia bada ere, oraindik ere Mexikoko eta Guatemalako zenbait komunitate indigenatan antzeko funtzioa betetzen duten pertsonak daude. Horien esku zegoen denbora neurtzea, bai eta horren gaineko erritualen kudeaketa ere; bada, hein handi batean, denboran […]

Planetak irauteko mugitzen dira: izar baten inguruan orbitatuko ez balute, izarrak irentsi egingo lituzke. Hala ere, ez da batere erraza hori egitea, oso abiadura zehatzean mugitu behar baitira, ikusiko dugun legez. Gakoa inertzia da Gorputz orok inertzia bat dauka, hau […]