fisika Archives - Zientzia Kaiera

Duela 2.500 urte, Leuzipok eta Demokritok atomoaren ideia proposatu zuten azaltzeko zerez osatuta dagoen unibertsoko materia. Geroztik, fisikak agerian utzi du atomoa bera ere oinarrizko partikula txikiagoz osatuta dagoela, eta haien portaera azaltzeko garatu da partikulen fisikaren eredu estandarra, zientziaren […]

Fisikan, tenperatura desberdina duten bi gorputzen artean transferitzen den energia da beroa; gure egunerokoan, berriz, udako eguzkipean nabaritzen dugun sentsazioa. Gaur, gure kirikiñoak beroaren mundura eramango gaitu, eta azalduko digu zergatik egiten duen bero gehiago udan, nahiz eta, bitxia bada […]

Posible al da etxean argiaren abiadura kalkulatzea? Harrigarria badirudi ere, bai. Mikrouhin-labe bat, erraz urtzen den elikagai bat, erregela bat eta kalkulagailu bat baino ez dituzu behar fisikaren konstante ospetsuenetako batera hurbiltzeko. Ez da laborategi profesionalik behar: esperimentu sinple eta […]

Priscila Kosaka CSICeko zientzialari titularra da Mikro eta Nanoteknologiako Institutuan (IMN-CSIC). Bere ikerketa lerroa nanoteknologia, fisika, kimika eta biologiaren arteko interfazean kokatzen da, eta helburu argia dauka: oraindik ikusezinak direnean gaixotasun zantzuak detektatzea. Teknologia ultrasentikorrak garatu eta zelulen propietate fisikoak […]

Duela mende bat, atomoek eta funtsezko partikulek portaera bitxia zuten, eta, ondorioz, fisikariek naturaren teoria berria sortu zuten. Mekanika kuantikoa berehala nagusitu zen, eta bere balioa erakutsi zuen hidrogenoak argia nola emititzen eta xurgatzen zuen oso zehazki kalkulatuz. Dena den […]

Mehrnoosh Arrar Ikerketa Zientifiko eta Teknikoen Kontseilu Nazionaleko (CONICET) ikertzailea da Buenos Airesko Unibertsitateko Kalkulu Institutuan. Kimikan doktoregoa lortu zuen (Kaliforniako Unibertsitatea, San Diego), eta modelatze molekularraren eta tresna konputazionalen bidez kimika eta biofisikaren arloko fenomenoak aztertzen ditu; esaterako, entzima […]

Duela gutxi irabazi duen saria 1998an sortu zen; planetako bost eskualdetako emakumezko zientzialari nabarmenak aitortzen ditu urtero, eta pasa den urteko ekainaren 12an banatu zen UNESCOren Parisko egoitzan. Fisika eta musika, bere bi pasio handiak Teresa 1959ko irailaren 21ean jaio […]

Historikoki, odontologiako diagnostiko zuzena egiteko, miaketa kliniko egoki batean lortutako aurkikuntzak eta irudi-probak (X izpiak, batez ere) ebaluatu behar izan dira, betiere testuinguru kliniko espezifiko baten barruan eta anamnesian jasotako historia klinikoa kontuan hartuta. Hala ere, azken urteotan, ikusmin handia […]

Kolore batzuk gurekin daude bizitzan zehar. Jadanik existitzen ez den lorategi baten berdea, superheroi haren jantziaren gorria, edo ahaztu nahiko genukeen zerbaiten urdin iluna. Lotura horiek ikastea ez zen aukera izan: besterik gabe, gure bizitzan zehar gertatu ziren. Eta kolore […]

Oxido zeramikoak (SiO₂, Al₂O₃, MgO…) Lurreko eta unibertsoko material solido ugarienak dira. Hori dela eta, gure planetaren formaziotik, eta agian lehenagotik, gertatzen diren prozesu natural guztietan funtsezko garrantzia duten molekulak dira horiek. Guztien artean garrantzi berezia du bi oxidok elkar […]