Gizakiak milaka urtez asmatu eta hobetu ditu ura gorantz eramateko era askotako sistemak. Hala ere, 80 eta 100 metro arteko altuera hartu dezaketen oihan tropikaletako Kapur (Dryobalanops lanceolata) eta White Seraya (Parashorea malaanonan) zuhaitzen hosto gorenetara ura nola iristen den […]
Ozeanoak dira gure planetako klima-erregulatzaile nagusiak. Izan ere, itsasoko urak klima-aldaketa eragiten duten berotegi-efektuko gasen ondorioz metatutako gehiegizko energiaren % 90 baino gehiago xurgatzen du. Egun bizi dugun berotze globalaren testuinguruan, ozeanoetako bero-boladak (MHW, ingelesezko sigletan) gero eta ohikoagoak, luzeagoak […]
Ozeano Atlantikoko korronte-sistema nagusiak (AMOC, ingelesezko sigletan) tropikoetatik iparralderantz ur epelak daramatzan ubide garraiatzaile erraldoi baten gisa funtzionatzen du. Egitura hidrogeologiko hori funtsezkoa da planetaren egonkortasun klimatikoari eusteko. Hain zuzen ere, Europako klima epel eta leuna mantentzen duen «erradiadore» gisa […]
Himalaia «Asiako ur-dorre» gisa ezagutzen da mundu osoan. Izan ere, mendikate erraldoiak kontinenteko 6 herrialdetako ibai-sistemak elikatzen ditu, eta ia 2.000 milioi pertsona bizi dira horien mende. Haitz eta izotzezko koloso horiek, ordea, aurrekaririk gabeko krisiari egin behar diote aurre […]
10 urte baino gehiago igaro dira Parisen sinatutako akordio internazionalean Lurraren tenperaturaren igoera 2°C-ra mugatu zenetik. Orduan eta gaur egun, klima-aldaketari buruzko gobernu anitzeko taldeak (IPCC) aldarrikatzen duen bezala, egoera txarrenak 3-4°C-ko igoerarekin eszenifikatzen dira. Eredu horiek garatzeko, simulazio ugariren […]
Blanca Ausín González Itsas Zientzietako lizentziaduna da Vigoko Unibertsitatean eta doktorea Salamancako Unibertsitatean. Itzal handiko ikertzailea da Ikertzaile Zientifikoen Kontseilu Goreneko Salamancako Baliabide Naturalen eta Agrobiologiako Institutuan (IRNASA-CSIC). PASSAGE proiektuaren (Europako Ikerketa Kontseilua) ikertzaile nagusia da, eta IRNASA-CSICko Biogeozientzien eta […]
Victoria Reyes-García (Antropologia, 2001, Floridako Unibertsitatea) ICREA ikerketa-irakaslea da Institut de Ciència i Tecnologia Ambientals delakoan, Bartzelonako Universitat Autònoman (ICTA-UAB). Ingurumen- eta klima-aldaketa ulertzeko eta aurre egiteko ezagutza indigenak eta tokiko ezagutzak duten garrantzia da bere ikerketaren ardatza. Tsimane’ herriarekin […]
Alejandra Melfo Fisikan lizentziatu zen Andeetako Unibertsitatean (Venezuela) eta Astrofisikan doktorea da (SISSA, Italia). Gaur egun irakaslea da Andeetako Unibertsitatean. Bere karreraren zatirik handiena energia handiko fisika ikertzen eman du, bereziki bateratze handiko teoriei eta akats topologikoei lotuta. Berriki, glaziarren […]
Cristina Romera Castillo ozeanografoa da eta CSIC-Bartzelonako Itsas Zientzien Institutuan lan egiten du. Kimikan lizentziaduna (Jaéngo Unibertsitatea) eta Itsas Zientzietan doktorea da. Doktoregoa CSIC-Bartzelonako Itsas Zientzien Institutuan egin zuen. Ondoren, doktorego ondoko egonaldi bat egin zuen Florida International Universityn (2012 […]
Aurtengo udan iberiar penintsulan gertatutako baso-suteek ireki dituzte munduko albistegi guztiak. Izan ere, Espainian azken hamarkadan piztu diren 50 sute handienetatik 19 izan dira abuztuko bi aste eskasetan, Europako baso-sute informazio-sistemaren arabera. Hain zuzen ere, abuztuaren 8tik 23ra suteek 358 […]