Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Milaka eta milaka urtez, faktore garrantzitsu batek mugatu du gizakion bilakaera historikoa: informazioa eta ezagutza belaunaldi batetik bestera pasatu dira, baina, ahozko transmisioak bere mugak ditu. Besteak beste, informazio garrantzitsua geratu daiteke bidean, bai eta aise distortsionatu ere. Horren aurrean […]

Bularreko minbizi hirukoitz negatiboa (ingelesez TNBC, triple-negative breast cancer) bularreko minbizien artean agresiboenetarikoa da, eta, hazkuntza azkarra izateaz gain, sarri berragertzen den horietarikoa. Bularreko minbizien % 10-20 bitartean dira hirukoitz negatiboak, eta horrela deitzen dira minbizi-zelulek pairatutako mutazioen ondorioz ez […]

Azken hamarkadetan, sodio-ioiko bateriek interes handia piztu dute; izan ere, lurrazaleko sodioa oso ugaria da, kostu txikia du eta eskuratzeko erraza da. Beraz, sodio-ioiko bateriak aukera merkeagoa dira litio-ioiko bateriak baino, eta mendekotasun txikiagoa dute erreserba mineralekiko (litio-ioiko bateriak asko […]

Claudia Zendejas-Morales fisikaria eta konputazioko ingeniaria da. Purdue Universityk eskaintzen dituen Teknologia Kuantikoetako bi MicroMaster egin ditu eta garatzaile egiaztatua da Qiskiten eta Qiskit Advocaten. Bere lana eta partaidetza komunitarioa nazioartean aitortu dira, UNESCOren Quantum 100ean hautatua izan delako, International […]

Elefanteak lehorreko animaliarik handienak dira, eta tamaina horrek badu ondorio bitxi bat: ugaztunen artean haurdunaldi luzeena dute, ia bi urtekoa. Baina ugaztun guztiek partekatzen dugun ezaugarririk berezienetako bat plazenta da, umetokian kumea garatzeko aukera ematen duen egitura. Prozesu konplexu horretan […]

Pseudo-komunikabide sentsazionalistei eta teoria konspiranoikoak atsegin dituztenei azalpen bakarra bururatu zitzaien, jakina: estralurtarrak ziren. Klerksdorpeko esferak –izen hori dute aurkitu zirenetik ikusgai dauden hiriko museoaren ohorez– ez dagokien tokian daudela diruditen objektuak izan ziren zenbait urtez, eta duela milioika urtetik […]

Margaret W. Rossiter 1944ko uztailaren 8an jaio zen Maldenen (Massachusetts, AEB), bere neba bikiarekin (Charles) batera, familia militar baten baitan. Lehen aldiz deskubritu zuen zientziaren historia bigarren hezkuntzako ikasle zenean, eta interes handiagoa erakutsi zuen zientzialarien historiekiko esperimentuekiko baino, ikastetxeko […]

“Eta guztia ametsa balitz?” Guztiok egin diogu gure buruari galdera hori noizbait. Oso ohikoa den esperientzia batetik jaiotzen da: burua mundu osoak sortzeko gai da, “hor kanpoan” ezer ez badago ere. Horixe egiten du amesten dugunean, imajinatzen dugunean, gogoratzen dugunean […]

Izaki bizidunak ez dira sekula bakarrik bizi. Edozein ingurutan egonda ere, makina bat organismok egingo diete konpainia, hala begi bistakoek, nola mikroskopikoek. Eta, gainera, inguruko aldagaiek ere baldintzatuko dute haien bizitza eta jarduera. Aniztasun eta elkarreragin horren adibide paradigmatiko bat […]

Urtero 1,7 milioi tona plastiko iristen dira itsas inguruneetara hondakin moduan. Haien degradazio naturala motela denez, plastikoak itsaso eta ozeanoetan metatzen joaten dira, eta ez dakigu metatze-erritmo horrek zer ondorio izango dituen epe luzera. Mikroplastikoak (5 mm-tik beherakoak) kezka handia […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko maiatzaren 31a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

“El secreto de la naturaleza” dokumentalaren emanaldia eta ondorengo solasaldia Zarautzen

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak ekoitzitako eta José Antonio Pérez Ledok zuzendutako Naturaren sekretua dokumentala datorren maiatzaren 19an, asteartean, 19:00etan ikusi ahal izango da Zarauzko Modelo Aretoan. Sarrera librea eta doakoa izango da eserlekuak bete arte. Ikus-entzunezko lan hau Pedro Miguel Etxenike, Euskal Herriko Unibertsitateko Materia Kondentsatuaren Fisikako katedradun…

2026ko maiatzaren 19a

Modelo Aretoa.

Zigordia kalea, 1., Zarautz