Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Duela oso gutxi bi artikulu argitaratu dira endozookoriako bi kasu harrigarri deskribatzeko. Lehenengoak buelta bat ematen dio prozesuari; izan ere, jasotzen du karraskarien elikadurara bideratutako haziak kriskitin-sugeek (Crotalus atrox) erreskatatzen dituztela patu horretatik (1. irudia). Fenomeno horri diploendozookoria esaten zaio […]

Unibertsitateko ateak emakumeentzat itxita bazeuden ere, jakingura handia zuenez, Margaret S. Brownek bere ezagutzak zabaltzea lortu zuen botanikari ospetsu nazional eta nazioarteko ugarirekin harremana ezartzeari esker. Bokazio bide horretatik, bere jarduerekin aurrera egin zuen Kanadako mugetatik harago ere. Bere aurkikuntzen […]

Artearen historian sarritan faltsutu dira Vincent Van Goghen lanak, merkatuan prezio oso altua duten artelanak direlako. Bere bizitzan, Van Goghek ez zuen ia margolanik saldu – Mahasti gorria da ezagutzen den salmenta formal bakarra-, eta margolanetako asko Theo anaiari eman […]

Aurreko atalean aipatu genuen oporraldia ohiko jarduera bat etetea dela ─ikasketak, lana─. Oporrak egitea osasunarentzat ezinbestekoa dela badakigu; hain zuzen ere, oporraldia bizitzarekiko gogobetetze-maila altuagoekin lotzen da, aldarte hobearekin eta osasun-arazo gutxiagorekin, besteak beste. Opor-egunek osasunean duten eragina zientzialari askoren […]

Zama kentzen zaienean itsasontziek ur gainean gora egiten duten antzera egiten du lurrazalak gora, gaineko arroken zama galtzen duenean. Mendikateak sortzeko, plaka tektonikoen arteko talkak gertatu behar dira, baina, gerora, erliebeak gora egiten jarraitzen du. Izan ere, plaka tektonikoak mantuaren […]

Artikulu honek arazoaren dimentsioa eta ekonomia zirkularrean oinarritutako irtenbide baten urgentzia aztertzen ditu. Gaur egun, plastikoen % 30 baino ez da birziklatzen (birziklatze mekanikoaren bitartez), eta ia erdia erraustu egiten da, berotegi-efektuko gasak sortuz. Gainerako hondakin plastikoak kontrolik gabe metatzen […]

Zerk egiten gaitu garen bezalako? Galdera horren erantzunaren zati handi bat gure genoman dago, hau da, DNAren sekuentzian gordeta dagoen informazio genetikoan. Giza Genomaren Proiektua zientziaren historiako nazioarteko ekimen handienetako bat izan zen, eta gure material genetikoa lehen aldiz osorik […]

Italiako iparraldean, Toscana eskualdean, Pisa hiriko erakargarri turistiko nagusia bertako dorre okerra da. Unescoren gizateriaren ondare kultural izendatu zuten 1987an, eta eraikuntzan bertan arazo nahikotxo egon ziren. XII. mendearen amaieran eraikitzen hasi baziren ere, ez zen 200 urte beranduago arte […]

Mary Watson Whitney 1847ko irailaren 11n jaio zen Walthamen (Massachusetts, AEB) XIX. mendearen erdi aldera emakumeetan ohikoa ez zen hezkuntza akademikoa emateko adina baliabide ekonomiko bazuen familia batean. Haurtzarotik ikusi zen matematiketarako dohaina zuela eta Walthameko eskola publikoko maisuek goraipatu […]

Onddo mikorriziko arbuskularrek (AM izenez ezagunak) sinbiosi-harremanak sortzen dituzte Lurreko landare espezieen % 70 ingururekin. Sare horiek Lurraren «sistema zirkulatorio» gisa funtzionatzen dute, karbonoa, mantenugaiak eta ura landareen eta lurzoruaren artean garraiatuz. Elkarlan horretan, landareek fotosintesiaren bidez atmosferatik karbonoa finkatzen […]

Hurrengo ekitaldiak

“Zientzia merkatuan” erakusketa Tolosan

Zientzia ere badago astero merkatuan aurkitzen ditugun produktu askoren artean. Ezagutza hori herritarrengana hurbiltzeko, Tolosako Triangulo plazak, urriaren 5etik 19ra, “Zientzia azokan” erakusketa ibiltaria hartuko du. Zazpi infografiek osatzen dute erakusketa, euskaraz eta gaztelaniaz daude eginda eta formatu handikoak dira. Gure merkatuetan ohikoak diren produktuen atzean dagoen zientzia erakustea dute…

2026ko urriaren 5a — 2026ko urriaren 19a

Triangulo plaza

Tolosa.

“Zientzia kalean” erakusketa Mungian

Nola harrotzen da ogia? Zer dago barra kodeen atzean? Nola funtzionatzen du sukaldeko plaka batek? Gure egunerokotasunaren parte diren kontu hauei eta beste batzuei erantzuteko iritsiko da Zientzia Kalean erakusketa ibiltaria Mungiara, zientziaren ezagutza jendartean zabalduz. Formatu handiko 11 infografia dira erakutsiko direnak, euskaraz zein gaztelaniaz eginak, eta urriaren 19tik…

2026ko urriaren 19a — 2026ko azaroaren 2a

Torrebillela Kultur Etxea.

Beko Kale Kalea, 3. , Mungia.

Estres termikoa. Zergatik ez gaitu beroak denok berdin itotzen?

Euskadik bere historiako udarik beroenetako bat utzi berri du atzean, 1970etik jasotako tenperaturarik altuenekin. Eszenatoki horrek berriro jarri du mahai gainean zein punturaino izan daitezkeen muturreko bero-gertakari horiek gero eta ohikoagoak eta zergatik ez diguten denoi berdin eragiten. Zergatik ez digu kalte bera egiten 34 graduko tenperaturak Bilbon eta Dhakan…

2026ko urriaren 21a

Bidebarrietako Liburutegia.

Bidebarrieta kalea, 4., Bilbo.

Bertsozientzia saioa Zarautzen

EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta ZarautzOn elkarteak “Jakinduriek mundue erreko dau” bertsozientzia ikuskizunaren saio bat antolatuko dute datorren astean. Bertan, ezagutza zientifikoa eta bertsoak uztartuko dira oholtzean. Hitzordua azaroaren 3an izango da, 19:00etan Zarauzko Modelo Aretoan. Sarrera doakoa izango da, eserlekuak bete arte. Kike Amonarriz soziolinguista eta umoristak aurkeztuko du…

2026ko azaroaren 3a

Modelo Aretoa.

Zigordia kalea, 1. , Zarautz.