Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Haurtzaroan dieta orekatua izatea giltzarri da epe motzean eta luzean osasun ona izateko. Esaterako, haurrengan goraka doan obesitatea eta harekin lotutako gaixotasunak ekiditeko. Ume askok eguerdiko otordua eskolako jangelan egin ohi dutenez, eremu horiek aukera paregabea eskaintzen dute ohitura osasungarriak […]

Emakumeek lan munduan parte hartzeak ez du izan etengabeko hazkunde ibilbidea azken bi mendeetan. Aitzitik, herrialde gehienetan U itxura argia adierazten du. Industriaurreko etapan, zeinean lana etxeetan edo nekazaritzako ustiategietan garatzen baitzen eta diru sarrerak murritzak baitziren, emakumeek parte hartze […]

Irratia piztu eta botoi bat sakatzean, berehala entzun dezakegu musika, albisteak edo hitzaldiak. Baina nola lortzen du irrati batek estazio desberdinak aurkitzea? Gako nagusia irrati-uhinetan dago. Uhin elektromagnetiko ikusezin horiek informazioa garraiatzen dute, eta irrati-estazio bakoitzak bere maiztasunean bidaltzen du […]

Hori da teoria. Baina Kantabriako mendi baten landare estalkiaren eta Madrilgo mendilerroko edo Alacanteko baten banaketa alderatzen badugu, ikusiko dugu horietako batean ere ez direla «marrazten» zerrenda horizontal perfektuak, futbol talde batzuen kamiseten estilokoak, eta egiaztatuko dugu guztietan ez direla […]

Michèle Audinen familiak bere bizitza markatu zuen Michèle Audin 1954ko urtarrilaren 3an jaio zen Aljerren, pieds-noirs bikote ezkondu baten alaba nagusia zen (hirutik): bere ama, Josette, eta bere aita, Maurice, matematikako irakasleak ziren. Aljeriako Alderdi Komunistako kideak ziren, eta Aljerian […]

Galdera horrek liluratu egin ditu fisiko eta astronomoak hamarkadetan zehar. Baina erantzuten saiatzean, unibertsoak ezusteko bat du guretzat: haren hazkundea zehatz-mehatz aztertzean, ezusteko handiago bat deskubritzen dugu, kosmosaz uste baino askoz gutxiago dakigula aitorrarazten digun ezustekoa. Espazioa luzatu egiten da […]

Izaki bizidun baten metabolismoa bizi den inguruneak baldintzatzen du. Hau da, inguruneak ezarriko ditu organismo baten jarduera biologikoen energia-muga, erritmoa eta bizi-eredua. Oinarrizko bizi-aktibitate den horrek metabolito deituriko subproduktu kimikoak eratzen ditu, eta ikertzaileek arrasto horiei jarraitzen diete fosiletan. Molekula […]

Landareen kontsumoa funtsezkoa izan da eta izaten jarraitzen du giza populazioentzat, nahiz eta nekez zehatz daitezkeen kontsumo horren balio portzentuala eta dibertsitatea Historiaurrean. Elikagai horien izaera organikoa, kontsumitzeko metodoak eta testuinguru arkeologikoen kalitatea dira aztarnen kontserbazioan eragiten duten ikerketa alborapenetako […]

Susana Marcos Center for Visual Science zentroko zuzendaria da, optikako katedraduna Institute of Optics ikastegian eta oftalmologiako katedraduna Rochester Unibertsitateko Flaum Eye Institute ikastegian. Espainiako Ikerketa Zientifikoen Goi Kontseiluan Optika Institutua zuzendu zuen. Fisikako doktoregoa egin zuen Salamancako Unibertsitatean, Fulbright […]

Urtaroetan zehar, zuhaitzetako koloreak aldatzen doaz, paisaia ikusgarriak sortzen. Baina, zergatik gertatzen da hori? Fenomeno horren atzean biologiaren azalpen interesgarria dago. Hostoen kolore berdea klorofila pigmentuari esker da, fotosintesia egiteko ezinbestekoa den substantzia. Udazkenean eguzki-argia gutxitzen denean, klorofila desagertzen hasten […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko apirilaren 24a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

Hezurrak indartzeko ariketa fisikoa

Osteoporosia hezurrak ahultzen dituen gaixotasun kronikoa da, eta horrek hausturak izateko arriskua areagotzen du, baita kolpe arinen edo erorketa txikien kasuetan ere. Espainako Erreumatologia Elkartearen (SER) datuen arabera, adinekoengan prebalentzia handiagoa du gaixotasun honek: 50 urtetik gorakoen % 10,7ri eragiten dio eta bereziki emakumeei, 65 urtetik gorako emakumeen % 24,7k…

2026ko martxoaren 10a

Iurretako Herri Liburutegia

Bidebarrieta, 4. Beheko solairua., Iurreta.

BCAM Naukas Pi Eguna 2026

π letra grekoaz irudikatzen den Pi zenbakia, munduan dauden konstante matematikorik garrantzitsuenetakoa da. Zenbaki honek mendez mende eragin duen lilura handia da, izan ere, 4.000 urte baino gehiago da ikergai zenbaki hau eta berari eskainitako eguna ere badago egutegian, martxoan baitugu Pi zenbakiaren Eguna ospatzeko data. Nazioarteko ekitaldi hau Larry…

2026ko martxoaren 13a

Bizkaia Aretoa-EHU

Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo.

Elikadura eta nutrizioaren inguruko eztabaidak eta sinesmenak argitzen

Elikagai ekologikoak osasungarriagoak al dira? Egia al da zukuek segundo gutxitan bitaminak galtzen dituztela? Ba al du oinarri zientifikorik haragi gorria eta gantz aseetan aberatsak diren beste animalia proteina batzuk lehenesten duen Estatu Batuetan argitaratu berri den nutrizio-piramideak? Egunero sortzen dira elikadurari buruzko zalantza berriak, eta, kasu askotan, gehien hedatutako…

2026ko martxoaren 25a

Bidebarrietako Liburutegia

Bidebarriera kalea, 4, Bilbo.