Egia al da urteetan aurrera egin ahala belarriak handitzen zaizkigula? Ala sareetan bueltaka dabilen mito horietako bat da? Horri erantzuteko, lehendabizi begiratu beharko genuke ea gai horren inguruko artikulu zientifikorik dagoen. Eta, bai: zenbait adituk ikertu dute kontu hori. Adin […]
Gizakiak milaka urtez asmatu eta hobetu ditu ura gorantz eramateko era askotako sistemak. Hala ere, 80 eta 100 metro arteko altuera hartu dezaketen oihan tropikaletako Kapur (Dryobalanops lanceolata) eta White Seraya (Parashorea malaanonan) zuhaitzen hosto gorenetara ura nola iristen den […]
Iberiar penintsula izan zen Erromaren lehen konkista handienetako bat. Atlantikoaren eta Mediterraneoaren artean egoteak eta baliabide natural ugari izateak inperioaren lurralde garrantzitsu bihurtu zuten Hispania. Mende batzuk geroago, erromatar boterearen ahultzearen ondorioz, alano, bandalo eta sueboak iritsi ziren K.o. 409 […]
Ylenia Jabalera Ruz CIC bioGUNEko Biologia Sintetikoko Laborategian ikertzailea da. Biokimikako lizentziatura (2016) eta Bioteknologiako (2017) eta Edafologiako (2021) masterrak egin zituen Granadako Unibertsitatean (Espainia). 2021ean Biologia Oinarrizko eta Sistemikoan doktoregoa lortu zuen, nanomedikuntzan eta nanoteknologian aplikatutako nanosistema magnetikoetan espezializatuta […]
Zaintza-lanak funtsezkoak dira gizartearen ongizaterako, baina zaintzen duten pertsonen osasunari eta bizi-kalitateari kalte egin diezaiokete. Zaintzaileek, bereziki familian edo etxeetan lan egiten dutenek, gainkarga fisiko eta emozionalari egin behar diote aurre, eta ohikoak dira bizkarreko mina, antsietatea eta depresio-sintomak. Biztanleria […]
Lofiformeen edo arrain arrantzaleen “arrantzarako kanabera” ilizioak osatzen du; hau da, bizkar hegaleko lehen erradioak, luzera handiagoa edo txikiagoa izan dezakeenak. Ilizioaren oinarria euskarriari lotuta dago; horri esker, alboko mugimenduak nahiz mugimendu zirkularrak egin ditzake (2. irudia). Ilizioaren muturrean ehun […]
Isabel Joy Bear ‘petricor’ izena sortu zuen Richard Thomas laborategiko kidearekin batera, eta grezierazko ‘petra’ (harria) eta ‘ichor’ hitzetatik dator; azken hori mitologia klasikoan jainkoen zainetan zebilen odola izendatzeko erabilia. Baina Isabel Joy Bear ‘petricor’-aren zientzialaria baino askoz gehiago izan […]
Netflixen aurretik 2004. urtean, La incógnita Newton (Newtonen inkognita) izeneko krimen eleberria argitaratu zen Espainian. Haren jatorrizko izenburua The three body problem (Hiru gorputzen problema) zen, eta n-gorputzen problema famatua ebatzi nahi zuten hiru matematikariren heriotza misteriotsuari buruzkoa zen. Catherine […]
Inguru natural batetik paseatzea ikuskizun ederra izan ohi da. Jakina denez, gizakioi ikusmena da informazio gehien ematen diguna, eta hori da edertasunaz gozatzeko daukagun bide zuzenetako bat. Ez da bakarra, ordea. Are, sarritan, hainbat zentzumen batera elkartzen direnean, une magiko […]
Imajina dezagun milimetro bat baino milioi bat aldiz meheagoa den material bat, barrualdetik elektrizitaterik eroaten ez duena baina elektrizitatea bere ertzetan zehar erresistentziarik gabe ibil dadin uzten duena. Zati txikiagoetan ebakitzen bada, gauza bera gertatzen da: zati berri bakoitzak barrualde […]