Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Zer da eguzki-eklipse oso bat? Noizean behin, Lurreko eskualde batzuetatik eguzki-eklipse oso bat ikus daiteke. Hau da, Ilargiak guztiz estaltzen du Eguzkia eguneko orduetan. Momentu horretan eta eskualde horietan, iluntasuna hedatzen da (1. irudia). Ilargiaren, Eguzkiaren eta Lurraren arteko lerrokatze […]

XXI. mendearen lehen laurdenean, energia elektrikoan oinarritutako eredu energetiko jasangarriago baterako trantsizioak litio-baterien iraultza ekarri digu. Gaur egun, garraioan dute garrantzi handiena litio-bateriek, baina garrantzi handia dute energia berriztagarrien energia-pilaketa sistemetan, aparatu elektronikoetan, industrian eta beste hainbat sektoretan ere. Horrela […]

Zelulak elkarren artean nola komunikatzen diren ulertzea biomedikuntzaren egungo desafio handienetako bat da. Norabide horretan, Microfluidics Cluster EHUko ikertzaileek urrats handia egin dute, lehen aldiz sortu baitute zelulekin elkar ekitea eta aldi berean inguruan duten erantzuna neurtzea ahalbidetzen duen teknologia […]

Mehrnoosh Arrar Ikerketa Zientifiko eta Teknikoen Kontseilu Nazionaleko (CONICET) ikertzailea da Buenos Airesko Unibertsitateko Kalkulu Institutuan. Kimikan doktoregoa lortu zuen (Kaliforniako Unibertsitatea, San Diego), eta modelatze molekularraren eta tresna konputazionalen bidez kimika eta biofisikaren arloko fenomenoak aztertzen ditu; esaterako, entzima […]

Meteorito batek dinosauroak desagerrarazi zituela entzun izan dugu askotan, baina egia konplexuagoa da: dinosauroak ez dira inoiz guztiz desagertu. Egunero ikusten ditugu gure inguruan, parkeetan, basoetan edo leiho ondoko adar batean pausatuta. Hegaztiak dinosauroak dira, eta, gainera, gaur egun ugaztunak […]

A Song of Ice and Fire (Izotz eta Suzko Abestia) izeneko eleberrien sagan edo, lehenengo eleberriaren izenarekin telesail bihurtutako bertsioan, Game of Thrones (Tronuen Jokoa edo Tronuen Dema), azaltzen digute ibiltari zuriak akabatzeko gai den material bakarra bidriagoia dela, valyrio […]

Duela gutxi irabazi duen saria 1998an sortu zen; planetako bost eskualdetako emakumezko zientzialari nabarmenak aitortzen ditu urtero, eta pasa den urteko ekainaren 12an banatu zen UNESCOren Parisko egoitzan. Fisika eta musika, bere bi pasio handiak Teresa 1959ko irailaren 21ean jaio […]

Nature aldizkarian argitaratu berri den ikerketa baten arabera, hesteetako mikrobiotak eragin zuzena du adinarekin gertatzen den memoria-galeran; eta, hain zuzen ere, bakterio jakin bat ugaltzea eta berak sortutako metabolitoak jarri dira jopuntuan. Pennsylvaniako Unibertsitateko ikerketa-talde batek, sagu gazteen eta zaharren […]

Historikoki, odontologiako diagnostiko zuzena egiteko, miaketa kliniko egoki batean lortutako aurkikuntzak eta irudi-probak (X izpiak, batez ere) ebaluatu behar izan dira, betiere testuinguru kliniko espezifiko baten barruan eta anamnesian jasotako historia klinikoa kontuan hartuta. Hala ere, azken urteotan, ikusmin handia […]

Hiri-eraikinek behar izaten dute munduko energia-kontsumo osoaren % 30. Europar Batasunean, energia-kontsumoaren % 64 baino gehiago baliatzen da berokuntzarako. Hala eta guztiz ere, Europako higiezin-parkearen % 75 ez da efizientea energiaren ikuspegitik, Europako Batzordeak emandako datuen arabera. Ondorioz, gero eta […]

Hurrengo ekitaldiak

Eguzkiaren itzalean: eklipseen ikuskizuna eta zientzia

Datorren abuztuaren 12an, arratsaldez, naturak eskaintzen duen fenomenorik harrigarrienetako bat behatzeko aukera izango dugu gure lurraldeko zenbait tokitan: eguzki-eklipse oso bat. Argia, tenperatura eta inguruneko soinuak aldatu egingo dira osotasun-fasean, Ilargiak Eguzkia erabat ezkutatzen duenean, eta zentzumenentzat esperientzia paregabea sortuko da. Ikuskizun sentsorialetik harago, eguzki-eklipseen azterketa funtsezkoa izan da zientziaren…

2026ko ekainaren 17a

Bidebarrietako Liburutegia

Bidebarrieta kalea, 4., Bilbo.