Zaintza-lanak funtsezkoak dira gizartearen ongizaterako, baina zaintzen duten pertsonen osasunari eta bizi-kalitateari kalte egin diezaiokete. Zaintzaileek, bereziki familian edo etxeetan lan egiten dutenek, gainkarga fisiko eta emozionalari egin behar diote aurre, eta ohikoak dira bizkarreko mina, antsietatea eta depresio-sintomak. Biztanleria […]
Luzera-jauzian, abiadura, indarra eta teknika uztartzea ezinbestekoa da ahalik eta distantziarik handiena lortzeko. Baina jauzi on bat ez da lehiaketa-egunean bakarrik prestatzen: entrenamenduak planifikatzea, entrenamenduen eta atsedenaren arteko oreka zaintzea eta gorputzaren beharrei erantzutea funtsezkoak dira errendimendua hobetzeko eta lesioak […]
Hiriek eragin zuzena dute pertsonen osasunean. Historian zehar, ur garbia ekartzeko akueduktuak eta bainu publikoak eraiki ziren, besteak beste, baina Industria Iraultzarekin hirien hazkunde azkarrak eta desordenatuak osasun-arazo larriak ekarri zituen. Ordutik, hirigintzak funtsezko zeregina izan du hiri-ingurune osasungarriagoak sortzeko […]
Mekanika kuantikoak errotik aldatu zuen materiaren eta argiaren izaera ulertzeko modua. Javier Aizpurua Basque Quantum (BasQ) ekimeneko zuzendaria eta Donostia International Physics Centerreko (DIPC) Ikerbasque irakasleak «Teknologia kuantikoa: zer da hori?» hitzaldi honetan azaltzen duen bezala, fisika klasikoan ohituta gaude […]
Helburua ondorengoa izango da: egituratuagoa, publiko desberdinetara egokitua den eta zientzian puri-purian dauden gaietan sakontzeko aukera emango duen programa eskaintzea, Naukas Bilbaok berea duen dibulgazio estilo gertukoa, atsegina eta bizia galdu gabe. Aldaketa hau iaz, 15. urteurrenean aurreratu zen; Naukas […]
Genetikaren alorrean azken hamarkadetan emandako aurrerapenek gure bizitzetan eragin zuzena dute. Hainbat gaixotasun hobeto ulertzeko eta tratatzeko giltza izan dira geneetan gordetako mezuak deszifratzeko tekniken garapena eta genoma sekuentziazioa. Koldo Garcia Etxebarria biologoa eta genetikan doktoreak “Genetikaren gaurko mugarriak” hitzaldian […]
Antibiotikoek bizitza asko salbatu dituzte azken hamarkadetan, baina haien eraginkortasuna mehatxupean dago. Antibiotikoekiko erresistente diren bakterioek gero eta infekzio gehiago eragiten dituzte, eta, ondorioz, gaur egun Europan 33.000 heriotza inguru eragiten dituzte urtero. Espainian, adibidez, 2024an 15.000 pertsona hil ziren […]
Hirugarren jardunaldi honen izarra AA izan zen, bereziki AA sortzailea. Irekierako hitzaldian, zibersegurtasunean eta adimen artifizialean aditua den Esther Paniagua kazetari eta egileak adimen artifiziala, berez, ez dela adimentsua gogorarazi zuen, «probabilitateetan oinarritutako loro bat baizik, edukiak berrahoratu eta errepikatzen […]
Elementu kimikoek kolorea ematen diote artearen historiari. Burdina, kobrea, beruna edo kromoa ez dira soilik laborategietan erabiltzen diren substantziak; milaka urtez margolariek eta artisauak kolorea sortzeko erabili dituzten oinarrizko osagaiak dira. Burdin oxidoaren gorritik hasi eta Egiptoko urdin sintetikora arte […]
Komunikazioa espektatibak sortzen dituen jarduera da. Izan ere, helarazten dugun mezuak hartzailearengan eragina izatea espero dugu. Hala ere, komunikaziotik sortzen diren espektatiba horietan igorleak eta hartzaileak zeresana daukate eta kasu bietan bakoitzak egiten dituzten aukerek eragin zuzena daukate. Komunikazioan egiten […]