biologia Archives - Zientzia Kaiera

Geruza hori glikokalix izenez ezagutzen da eta, ikerketa askotan oharkabean pasatu den arren, funtsezko eginkizunak betetzen ditu. Besteak beste, zelulen arteko komunikazioan, zelulen atxikiduran eta zelulen identitatean parte hartzen du. Izan ere, zelula bat ingurunearekin edo beste zelula batekin kontaktuan […]

Duela oso gutxi bi artikulu argitaratu dira endozookoriako bi kasu harrigarri deskribatzeko. Lehenengoak buelta bat ematen dio prozesuari; izan ere, jasotzen du karraskarien elikadurara bideratutako haziak kriskitin-sugeek (Crotalus atrox) erreskatatzen dituztela patu horretatik (1. irudia). Fenomeno horri diploendozookoria esaten zaio […]

Koloneko eta ondesteko minbizia, mundu mailan intzidentziari dagokionez, ohikoena da biriketako eta bularreko minbiziaren ondoren. Urtean 2 milioi inguru kasu berri diagnostikatzen dira, eta ia milioi bat pertsona hiltzen dira minbizi mota honen ondorioz. Metastasia da heriotza gehienen jatorria, hau […]

Adibide horiek guztiak iruzur egiteko estrategia finkoak dira, espezie bakoitzaren portaeraren errepertorioan daudenak. Hala eta guztiz ere, bada iruzur “gizakiago” bat, malguagoa eta inguruabarretara gehiago egokitu daitekeena. Iruzur “taktikoa” esaten zaio eta portaera “zintzoa” erabiltzen da, testuinguru desberdin batean, beste […]

Genero beltzaren zale gehienek Patricia Cornwell idazlearen The Body Farm izeneko liburua ezagutzen dute. Bertan, fikziozko Scarpetta auzitegi medikuak serie hiltzaile baten pista jarraitzen du Ipar Carolinan (AEB). Liburuari izena ematen dion elementua, berriz, toki makabro bezain errealean oinarrituta dago: […]

Azken hamarkadetan animalia bat erraztasun handiz zabaltzen ari da Europan zehar, eta bereziki Balkanetan zuen jatorrizko abiapuntutik kontinentean lurralde berriak eskuratzen ari da. Duela hainbat hamarkadara arte, Eurasia hegoaldeko zerrenda zabal batean zabalduta zegoen, Thailandiatik Balkanetaraino, baina gainerako Europan falta […]

Fisikan, tenperatura desberdina duten bi gorputzen artean transferitzen den energia da beroa; gure egunerokoan, berriz, udako eguzkipean nabaritzen dugun sentsazioa. Gaur, gure kirikiñoak beroaren mundura eramango gaitu, eta azalduko digu zergatik egiten duen bero gehiago udan, nahiz eta, bitxia bada […]

Hein handi batean ikusmenean eta entzumenean oinarritutako bizidunak gara gizakiak, baina zalantzarik ez dago usaimena funtsezko zentzumena dela ere. Halere, bitxia bada ere, gehiago dakigu orain arte, adibidez, dastamenaren inguruan. Duela hamarkada asko ezagutzen da mingainean dauden dastamen papiletan berezko […]

Esaten badigute ugaztunen esne-ekoizpena baldintzatzen duen hormona prolaktina dela, berehala pentsatuko dugu hormona femeninoa dela. Baina biologian, batez ere sexu kontuetan, sarritan gauzak ez dira diruditena. Hormona honen funtziorik garrantzitsuenak ugalketarekin lotuta daude, baina, horrez gain, funtsezko zereginak betetzen ditu […]

Gure gorputzak bi mekanismo ditu erasoetatik babesteko: berezkoa edo naturala eta hartua edo adaptatiboa. Berezkoa edo naturala da eraso baten aurrean gure gorputzak sortzen duen hasierako erantzuna. Ez da espezifikoa, eta azkarra da. Hor parte hartzen dute muga fisiko-kimikoek —azala […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Gasteizko BIBAT Museora dago ikusgai, mundu mailan ezagunenetakoa den zientziaren ilustratzaile honen lana erakusteko. Fernando G. Baptista EHUn Arte Ederretako lizentziaduna da eta National Geographic Magazine ospetsuan infografiako editore seniorra. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Laboratorium Museoak antolatu dute jarduera hau. Jarduera Zientzia…

2026ko urriaren 16a — 2027ko urtarrilaren 7a

Arabako BIBAT Arkeologia Museoa.

Aiztogile kalea, 54., Gasteiz.

“Zientzia kalean” erakusketa Mungian

Nola harrotzen da ogia? Zer dago barra kodeen atzean? Nola funtzionatzen du sukaldeko plaka batek? Gure egunerokotasunaren parte diren kontu hauei eta beste batzuei erantzuteko iritsiko da Zientzia Kalean erakusketa ibiltaria Mungiara, zientziaren ezagutza jendartean zabalduz. Formatu handiko 11 infografia dira erakutsiko direnak, euskaraz zein gaztelaniaz eginak, eta urriaren 19tik…

2026ko urriaren 19a — 2026ko azaroaren 2a

Torrebillela Kultur Etxea.

Beko Kale Kalea, 3. , Mungia.

Bertsozientzia saioa Zarautzen

EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta ZarautzOn elkarteak “Jakinduriek mundue erreko dau” bertsozientzia ikuskizunaren saio bat antolatuko dute datorren astean. Bertan, ezagutza zientifikoa eta bertsoak uztartuko dira oholtzean. Hitzordua azaroaren 3an izango da, 19:00etan Zarauzko Modelo Aretoan. Sarrera doakoa izango da, eserlekuak bete arte. Kike Amonarriz soziolinguista eta umoristak aurkeztuko du…

2026ko azaroaren 3a

Modelo Aretoa.

Zigordia kalea, 1. , Zarautz.

Posible al da plataforma digitaletako gorroto-diskurtsoak mugatzea?

Gorroto-diskurtsoak pil-pilean daude eremu digitalean. Gezurren eta albiste faltsuen zabalkundea, deshumanizazioa eta, are gehiago, adingabeak edo beste kolektibo zaurgarri batzuk kanporatzeko edo haien aurkako indarkeria esplizitua sustatzeko deiak dira horien adierazpenetako batzuk. Diskurtso horiek geldiarazteko asmoz, azken urteotan hainbat ekimen jarri dira martxan, hala nola FARO sistema. Arrazakeriaren eta Xenofobiaren…

2026ko azaroaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka.

Komentukalea, 8., Durango.