Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Eta, badago, gutxienez, beste dama ilun bat aurkikuntza horri lotuta, baina ez da, beharbada, hain ezaguna: Florence Bell (1913-2000) kristalografoa. Hamarkada bat baino gehiago lehenago, Ingalaterrako zientzialari hori izan zen lehena X izpien difrakzioaren metodoa erabiltzen DNAren konfigurazioa ikertzeko, eta […]

Batez ere Mendebaldeko gizarteetan gero eta jende gehiagok ardura berezia dauka dietarekiko, bizimodu azkarra eta elikagai ultraprozesatuak gero eta zabalduago dauden honetan inoiz baino errazagoa baita nork bere burua gaizki elikatzea. Arazoa dirudiena baino larriagoa da, behin baino gehiagotan aipatu […]

2010. urteko abendu hasieran Science aldizkari entzutetsuak A Bacterium That Can Grow by Using Arsenic Instead of Phosphorus artikulua argitaratu zuen. Izenburuak berak argi uzten zuen bezala, lan horretan Felisa Wolfe-Simon eta haren lankideek aurkikuntza iraultzaile baten berri eman zuten […]

Gaur egun, makina aurreratuenak ordenagailuak dira, eta haien programarik eraginkorrenak, adimen artifiziala eragile eta prozesatzaile dutenak. Teknologia hori jende xehearen eskutan ugari da, eta gailuen dirdirak, erabilera-etekinak eta usain gabeziak hainbat ekintza eta ondorio estaltzen dituzte haien atzean. Hala, aurrerakuntza […]

Eva Nogales (Colmenar Viejo, 1965) ikertzailea da Howard Hughes Institutu Medikoan, Biokimika eta Biologia Molekularrean katedraduna (Bekeleyko Kaliforniako Unibertsitatea) eta zientzialari seniorra Lawrence Berkeley National Laboratory instituzioan. Nazioarteko liderra da bere esparruan, kriomikroskopia elektronikoa erabiltzen baitu zelulen osagaiak maila atomikoan […]

Gizaki modernoa, Homo sapiens, Afrikan garatu zen, orain dela 300.000 urte baino gutxiago. Lehen txangoak orain dela 215.000 urte inguru egin ziren, baina benetako hedapena 70.000 eta 50.000 urte artean hasi zen, lehenengo Hegoaldeko Asiatik Australiaraino, gero Europara eta Ameriketara […]

Preeklanpsia haurdunaldiko arazo larria da. Mundu mailan haurdunen % 5 ingururi eragiten die, eta % 2ri gure inguruko herrialdeetan. Honako hauek dira preeklanpsiaren ezaugarriak: tentsio arteriala igotzen da, maiz proteinuriarekin lotuta (gernuaren bidez proteinak galtzea, giltzurrunetako kaltearen ondorioz), likidoak atxikitzen […]

Iraia Garcia Santisteban biokimikariarentzat betitik izan da erakargarria ikerketa-mundua. Tira, txiki-txikitan ile-apaintzailea izan nahi zuela aitortu du, barre artean, baina, gerora, bere erreferenteak zientziara bideratu dute, bereziki, DBHn izan zituen bi irakasle, natur zientzietakoa, eta biologia eta kimikakoa (biak emakumeak) […]

Azken hamarkadetan, material genetikoa ikertzeko tresnetan egindako aurrerapenei esker, zientzialariek landareen eboluzioari buruzko aurkikuntza liluragarriak egin ahal izan dituzte. Egun, badakigu lur-landareen eta beren arbaso diren ur gezatako algen artean konexio ugari daudela, lur landareek lurrera iritsi baino askoz lehenago […]

Behiak marra zuri-beltzez margotzen badira eta zebren itxura eman, murriztu egingo da jasotzen duten euli-ziztaden kopurua. Lan honek jaso du biologiako saria. Ikertzaileek hiru behi multzo aztertu zituzten: behi arruntak, marra beltzez margotutakoak eta marra zuri-beltzez margoturikoak. Azken hauek zebra […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko apirilaren 24a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

Harea-pikorretik mendira: geologiaren begirada global bat

Geologia ez da paisaietan eta mendietan bakarrik agertzen, eskala txikian ere azaltzen da, harea-pikorretan edo lurzoruko buztinetan. Eskala handian ikusi ohi ditugu prozesu geologikoak, baina eskala mikroskopikoan ere erregistratzen dira. Azterketa maila hau egingo ez bagenu, interpretazio asko osatu gabeak edo okerrak izango lirateke. Eskala desberdinetako ikuspegien konbinazioak Lurraren bilakaera…

2026ko martxoaren 4a — 2026ko martxoaren 6a

Bizkaia Aretoa - EHU

Abandoibarra, 3., Bilbo.

Auzoen diseinua, biztanleen osasunean faktore erabakigarria

Ariketa fisiko gutxi egitea hautu bat da edo bizi garen kaleen diseinuaren ondorioa? Auzo bakoitzeko hiri-segurtasuna, argiztapena edo maila sozioekonomikoa bezalako faktoreek ariketa eta, horrenbestez, bertan bizi direnen osasuna baldintzatzen duten “errezeta mediko” ikusezin baten moduan eragiten dute. Testuinguru horretan, Euskal Herriko Unibertsitateko Erizaintza eta Osasunaren Sustapena ikertaldeak bultzatutako MugiBil…

2026ko martxoaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka

Komentukalea, 8, Durango.

Hezurrak indartzeko ariketa fisikoa

Osteoporosia hezurrak ahultzen dituen gaixotasun kronikoa da, eta horrek hausturak izateko arriskua areagotzen du, baita kolpe arinen edo erorketa txikien kasuetan ere. Espainako Erreumatologia Elkartearen (SER) datuen arabera, adinekoengan prebalentzia handiagoa du gaixotasun honek: 50 urtetik gorakoen % 10,7ri eragiten dio eta bereziki emakumeei, 65 urtetik gorako emakumeen % 24,7k…

2026ko martxoaren 10a

Iurretako Herri Liburutegia

Bidebarrieta, 4. Beheko solairua., Iurreta.