Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Biola Javierre biologoa da, bai eta leuzemiaren arloko ikertzaile nabarmena ere. Doktoregoa Madrilgo Unibertsitate Autonomoan eskuratu zuen, eta doktorego ondoko aldi bat egin zuen Cambridgeko Unibertsitateari lotutako zentro batean. Garatu duen teknikari esker, zelula mota bakoitzean gene bakoitzaren jarduera kontrolatzen […]

Zergatik dira hain gogorrak diamanteak? kimikan eta geologian dago gakoa. Diamanteak karbonoz osatutako kristalak dira, baina ez edozein modutan antolatuta. Atomoen egitura berezi eta oso trinkoak ematen die munduko material naturalik gogorrenetako bat izateko gaitasuna. Karbono-atomo bakoitza beste laurekin lotuta […]

Musika-konposizio bat entzuten dugun bakoitzean, gure belarriek kalkulu bat egiten dute. Airea bete egiten da txirularen trillo altuarekin, biolinaren tonu ertainekin eta kontrabaxuaren murmurio baxuarekin, maiztasun desberdinetako presio-uhinak sortzen baitituzte. Soinu-uhin hori entzumen kanaletik behera kiribil koklearaino doa, eta orduan […]

Zientzialaria Genovan (Italia) jaio zen 1966an. Zortzi urte zituela bere aitaren jaioterrira joan zen, Hondurasera, eta bertan igaro zituen haurtzaroa eta gaztaroa. Beranduago mikrobiologia eta kimika klinikoa ikasi zituen Hondurasko Unibertsitate Nazional Autonomoan. Ez zuen odol laborategiko analisien esparruan aritu […]

Esnekien kontsumoa Neolito garaian kokatzen da gizateriaren historian, abeltzaintza garatu zen unean. Garai hartan, gizakiak ehizatik eta bilketatik nekazaritzara eta abeltzaintzara igaro ziren, eta horrek esnea ustiatzeko eta esnekiak ekoizteko aukera ekarri zuen, elikadura-ereduetan iraultza eraginez. Gazta esnea kontserbatzeko modu […]

Fritz Haber ikertzaile alemaniarra izan zen nitrogeno atmosferikoa erauzi zuen lehen gizakia. 1907. urtean gertatu zen, eta amoniakoa sintetizatzen zuen erreakzio horrek garaiko gosetearekin amaitu zuen. Izan ere, Haberrek lortutako aurkikuntzari esker bikoiztu egin zen munduan eskuragarri dugun nitrogeno kantitatea […]

Plaka tektonikoak lurrazalaren gaineko zati handi mugikorrak direla irudika daiteke. Plaken etengabeko mugimenduak esfortzu handiak sortzen ditu, eta horren ondorioz deformazioa edo lurrikarak gertatzen dira plaken arteko mugetan. “Eurasiako eta Afrikako plakak urtean 4-6 mm gerturatzen ari zaizkio elkarri. Ozeano […]

Victoria Cano-Sánchez Hizkuntzalaritzan nazioarteko doktorea da Euskal Herriko Unibertsitatearen eskutik (EHU). Gaur egun doktorego ondoko ikertzailea da Universitat de les Illes Balears (UIB) unibertsitatean, gaztelaniako irakaslea Palmako CIEE elkartean eta BASLA Linguistics eta Gogo Elebiduna/La Mente Bilingüe ikertaldeetako kidea ere […]

Zergatik jotzen du beti iparraldera iparrorratz batek? Galdera sinplea dirudi, baina erantzunak planeta osoa hartzen du barne. Iparrorratzaren barruan iman txiki bat dago, ardatz baten gainean aske biratzen dena, eta Lurraren eremu magnetikoarekin lerrokatzen dena. Horregatik seinalatzen du beti norabide […]

Flamenkoen 20.000 bikote inguruk izan dituzte negu bereziki euritsu honen onurak eta Fuente de Piedra urmaelean ari dira ugaltzen, lerro hauek idazten ari naizen tokitik berrogeita hamar kilometro ingurura. Urmael gazi honetan ornogabe txiki ugari dago, baita zianobakterioak eta flamenkoek […]