Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Hori da teoria. Baina Kantabriako mendi baten landare estalkiaren eta Madrilgo mendilerroko edo Alacanteko baten banaketa alderatzen badugu, ikusiko dugu horietako batean ere ez direla «marrazten» zerrenda horizontal perfektuak, futbol talde batzuen kamiseten estilokoak, eta egiaztatuko dugu guztietan ez direla […]

Michèle Audinen familiak bere bizitza markatu zuen Michèle Audin 1954ko urtarrilaren 3an jaio zen Aljerren, pieds-noirs bikote ezkondu baten alaba nagusia zen (hirutik): bere ama, Josette, eta bere aita, Maurice, matematikako irakasleak ziren. Aljeriako Alderdi Komunistako kideak ziren, eta Aljerian […]

Galdera horrek liluratu egin ditu fisiko eta astronomoak hamarkadetan zehar. Baina erantzuten saiatzean, unibertsoak ezusteko bat du guretzat: haren hazkundea zehatz-mehatz aztertzean, ezusteko handiago bat deskubritzen dugu, kosmosaz uste baino askoz gutxiago dakigula aitorrarazten digun ezustekoa. Espazioa luzatu egiten da […]

Izaki bizidun baten metabolismoa bizi den inguruneak baldintzatzen du. Hau da, inguruneak ezarriko ditu organismo baten jarduera biologikoen energia-muga, erritmoa eta bizi-eredua. Oinarrizko bizi-aktibitate den horrek metabolito deituriko subproduktu kimikoak eratzen ditu, eta ikertzaileek arrasto horiei jarraitzen diete fosiletan. Molekula […]

Landareen kontsumoa funtsezkoa izan da eta izaten jarraitzen du giza populazioentzat, nahiz eta nekez zehatz daitezkeen kontsumo horren balio portzentuala eta dibertsitatea Historiaurrean. Elikagai horien izaera organikoa, kontsumitzeko metodoak eta testuinguru arkeologikoen kalitatea dira aztarnen kontserbazioan eragiten duten ikerketa alborapenetako […]

Susana Marcos Center for Visual Science zentroko zuzendaria da, optikako katedraduna Institute of Optics ikastegian eta oftalmologiako katedraduna Rochester Unibertsitateko Flaum Eye Institute ikastegian. Espainiako Ikerketa Zientifikoen Goi Kontseiluan Optika Institutua zuzendu zuen. Fisikako doktoregoa egin zuen Salamancako Unibertsitatean, Fulbright […]

Urtaroetan zehar, zuhaitzetako koloreak aldatzen doaz, paisaia ikusgarriak sortzen. Baina, zergatik gertatzen da hori? Fenomeno horren atzean biologiaren azalpen interesgarria dago. Hostoen kolore berdea klorofila pigmentuari esker da, fotosintesia egiteko ezinbestekoa den substantzia. Udazkenean eguzki-argia gutxitzen denean, klorofila desagertzen hasten […]

Hegan egin ezin duten arren, hegaztiak dira. Gaurkoan, gure kirikiñoak hego-hemisferioko paisaia hotzetara eramango gaitu, pinguinoen bizimodua ezagutzeko. Eboluzioaren bidean, hegoak hegats bihurtu zituzten, airean hegan egiteari uko eginez baina urpean aparteko trebetasuna lortuz. Lurrean trakets samarrak diruditen arren, uretan […]

Birminghamen (Erresuma Batua) jaio zen, eta natura ikertzeko interesa piztu zitzaion bere aita H.H. Wakefieldren ondorioz, zientzia irakaslea, naturalista eta botanikako eskuliburu ospetsu baten egilea baitzen. Batxilergoa egin ondoren, Elsie gaztea Oxfordeko Somerville Collegen hasi zen ikasten, eta bertan botanikako […]

Aski ezaguna da maratoi hitzaren jatorria. Mitoaren arabera, K.a 490. urtean, Mediar gerra bete-betean, greziarrek persiarrak garaitu zituzten Maratongo hondartza inguruan. Berri hori zabaltzera Filipides bidali zuten Atenasera; guztiz ahituta heldu omen zen bertara, eta albistea eman eta berehala hil […]