Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

AEAk gaixotasun desberdinak biltzen ditu, eta guztiek partekatzen dute mugikortasunaz arduratzen diren neuronetan kalte progresiboa izatea . AEAren ezaugarri bereizgarrienetako bat da neurona motorren heriotza eta endekapena. Kalteak erraboileko eta bizkar-muineko neurona motorrei (beheko neurona motorrei) zein garun-kortexeko eremu motor […]

Nola egin daiteke eboluzioaren bide hori alderantziz? Gure Eguzki Sisteman, planetek eta sateliteek talka oso handiak jasan dituzte historian zehar, eta batzuetan beharrezko indarra izan dute materialei nahikoa abiadura emateko, grabitatearen indarretik ihes egiteko, eta Eguzkiaren inguruan orbitan jartzeko. 2016ko […]

Airearen kutsadurak bi ondorio garrantzitsu ditu: alde batetik, eragina du klima-aldaketan eta, bestetik, giza osasunean ere eragin argia du. Gaixotasun zehatz ugarirekin lotura izateaz gain, airearen kutsadurak hilkortasun orokorra handitzen du; izan ere, neurri batean edo bestean, hainbat osasun-arazorekin lotzen […]

1940. urtean, Rouengo (Frantzia) kartzelatik, André Weilek XX. mendeko matematikaren esparruko gutunik garrantzitsuenetako bat idatzi zuen. Zigorra betetzen ari zen Frantziako armadan sartzeari uko egin ziolako, eta egunak igarotzen zituen gutunak idazten, gehien bat bere arreba Simoneri zuzenduak. Simone filosofo […]

Ingurumena UPV/EHUko IBeA ikerketa-taldeak antibiotikoak topatu ditu barazkietan eta zizareetan. EAEko zenbait puntutan hartu dituzte laginak, eta mikrobioen aurkako medikamentuak eta haien eratorriak topatu dituzte. Horretarako, metodo bat garatu dute mikrobioen aurkako medikamentuen gama zabal bat identifikatzeko kontzentrazio oso baxuetan […]

Giza DNAren historia, nola ez, oso konplexua da. Antzina deabruzko jabetzei eratxikitzen zitzaizkien zenbait afeziok gure genoman txertatutako jatorri birikoa izan dezakete. Ancient viral DNA appears connected to some psychiatric conditions, Rosa García-Verdugok idatzia Arau orokor gisa, tenperatura zenbat eta […]

Zer gertatuko litzateke dinosauroak duela 66 milioi urte desagertu ez balira? Agian tresnak diseinatu eta erabiltzeko gai lirateke batzuk. Duela 66 milioi urte, 18km-ko diametroko asteroide bat erori zen Lurrera. Baina erori beharrean, ibilbidea aldatu eta Lurra jo ez balu […]

Baina polinizatzaile hauek ezagutu ezean… ezin zaindu! Askotan inguruari erreparatu ere egin gabe pasatzen gara gure herrietako kale, belardi eta parkeetatik. Ez dugu horretarako astirik hartzen. Zenbat hego ditu erle batek? Eta zenbat hanka kakalardoak? Marigorringoak ba ahal du antenarik? […]

Harrien tamaina eta forma oso aldakorra da. Egun, tamainaren munduko marka duen giltzurruneko harria Sri Lankako paziente batean detektatu zen 2023an. Izan ere, ezinezkoa zen harri koskorra ez detektatzea: 13,4 zentimetro luze zen eta 800 gramoko pisua zuen. Kasu gehienetan […]

Behin baino gehiagotan aipatu dugu hemen zeinen erronka eskerga den epe erdirako eguraldia zein, oro har, joera klimatikoak aurreikusten saiatzea, zinez zaila baita izaera ez-lineala duten sistema horietan parte hartzen duten aldagaiak neurtzea, zein beren arteko elkarrekintzen ondorioak iragartzea. Mundu-mailako […]

Hurrengo ekitaldiak

“Naturaren sekretua” dokumentalaren emanaldia eta ondorengo solasaldia Bergaran

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak ekoitzitako eta José Antonio Pérez Ledok zuzendutako Naturaren sekretua dokumentala datorren otsailaren 4an, asteazkena, 10:00etan ikusi ahal izango da Bergarako Seminarixoan. Ikus-entzunezko lan hau Pedro Miguel Etxenike, Euskal Herriko Unibertsitateko Materia Kondentsatuaren Fisikako katedradun ohiaren eta Donostia International Physics Centerreko (DIPC) presidentearen bizitza eta…

2026ko otsailaren 4a

Seminarixoa

San Martin Agirre Plaza, 4. 20570 , Bergara, Gipuzkoa

Ekosistemen zerbitzuak: naturaren onurak eta aukerak

Ekosistemak zaindu eta babestu beharreko kapital naturala dira. Beren prozesu eta funtzioen bidez, pertsonen ongizateari eta bizi-kalitateari lotutako onura ugari eskaintzen dizkigute. Naturatik zuzenean edo zeharka jasotzen ditugun onura horiei ekosistemen zerbitzuak esaten zaie. Ur garbiaren ekoizpena, polinizazioa edo basoek klimaren erregulazioan duten zeregina bezalako zerbitzuek eragin zuzena eta zeharkakoa…

2026ko otsailaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka

Komentukalea, 8., Durango.

Osasuna eta generoa. Berdin tratatzen al ditu medikuntzak emakumeak eta gizonak?

Gizakia subjektu neutro eta unibertsal bezala kokatzen duen munduaren ikuspegi bat da androzentrismoa. Medikuntzaren eta osasunaren esparruan, ikuspegi honek, historian zehar, hutsune batzuk sortu ditu emakumeen osasunari eta genero-alborapenei buruzko ikerketan, gaur egungo praktika klinikoan oraindik ere badirautenak. Medikuntzan genero-ikuspegia kontuan ez izateak akatsak eta atzerapenak eragin ditzake gaixorik dauden…

2026ko otsailaren 10a

Iurretako Herri Biblioteka.

Bidebarrieta kalea, 4. 48215 Iurre, Iurreta (Bizkaia).

Genetikak osasunean eta giza adaptazioan duen zeregina izango du ardatz 2026ko Darwinen Egunak

Darwinen Egunak otsailaren 12an ospatzen du, urtero, eboluzioaren teoriaren “aita” den Charles Darwin biologo eta naturalista ingelesaren jaiotza. 1809an jaio zen eta zientziaren historiari lotuta geratu da, betiko, 1859an ‘Espezieen Jatorria’ argitaratu zuenetik. Lan horretan, hautespen naturalaren bidezko eboluzioaren teoria formulatu zuen Darwinek. Liburu horri esker dakigu izaki bizidun guztiak…

2026ko otsailaren 12a

Bidebarrietako Liburutegia

Bidebarrieta kalea, 4., Bilbo.