Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Birminghamen (Erresuma Batua) jaio zen, eta natura ikertzeko interesa piztu zitzaion bere aita H.H. Wakefieldren ondorioz, zientzia irakaslea, naturalista eta botanikako eskuliburu ospetsu baten egilea baitzen. Batxilergoa egin ondoren, Elsie gaztea Oxfordeko Somerville Collegen hasi zen ikasten, eta bertan botanikako […]

Aski ezaguna da maratoi hitzaren jatorria. Mitoaren arabera, K.a 490. urtean, Mediar gerra bete-betean, greziarrek persiarrak garaitu zituzten Maratongo hondartza inguruan. Berri hori zabaltzera Filipides bidali zuten Atenasera; guztiz ahituta heldu omen zen bertara, eta albistea eman eta berehala hil […]

Beherakoa Beherakoari auzo-erdaretan diarrea eta diarrhée esaten zaio, grekerazko diárroia hitzetik, zeinak «alde guztietatik jariatzea» esan nahi baitu. Honela definitzen da: sabel-uste maiztasuna handitzea edo gorozkien trinkotasuna murriztea; hau da, gorozkiak ohi baino bigunagoak edo likidoagoak izatea. Asaldura honen jatorria […]

Jarduera elektriko hori, gainera, Lurrekoaz oso bestelakoa da. Ricardo Huesok azaldu duenez, “Lurrean, hodeietan eta ekaitzetan pilatutako kargak dira nagusi elektrizitate atmosferikoan, eta tximistargien bidez deskargatzen da, modu bortitzean. Marten, aldiz, elektrizitate atmosferikoa lehorra da eta hauts-partikulek zurrunbiloetan eta hauts-ekaitzetan […]

Victoria Reyes-García (Antropologia, 2001, Floridako Unibertsitatea) ICREA ikerketa-irakaslea da Institut de Ciència i Tecnologia Ambientals delakoan, Bartzelonako Universitat Autònoman (ICTA-UAB). Ingurumen- eta klima-aldaketa ulertzeko eta aurre egiteko ezagutza indigenak eta tokiko ezagutzak duten garrantzia da bere ikerketaren ardatza. Tsimane’ herriarekin […]

Zergatik ikusten dugu zerua urdin egunez, baina gorrixka egunsentian edo ilunabarrean? Naturak egunero eskaintzen digun ikuskizun horren atzean fisikaren azalpen bat dago. Eguzkiaren argia zuria dirudien arren, kolore askoren nahasketa da, eta kolore horiek ez dira modu berean hedatzen gure […]

DeepSeek adimen artifizialaren arloko enpresa txinatarrak pasa den urtearen hasieran R1 izeneko txatbot bat kaleratu zuen, eta atentzio nabarmena bereganatu zuen. Atentzio horren zati handi baten oinarria hau izan zen: enpresa txiki eta ezezagun horrek baieztatu zuen sortu zuen txatbota […]

Darshan Markanen (bere jaiotza izena) historia 1941eko ekainean hasi zen Delhin, bere herrialdea oraindik Britainiar Inperioaren kolonia zenean (1947ra arte ez zuen independentzia lortuko). Klase ertaineko familia bateko hirugarren alaba zen, eta txikia zenetik ikastera animatu zuten. Bigarren Hezkuntzako eskolan […]

Txakurrekin gertatzen den bezala, katuak (Felis catus) milioika pertsonen eguneroko lagunak dira. Munduan mila miloi katu baino gehiago daudela kalkulatzen da. Horrenbesteko gertutasuna izanda, logikoa da pentsatzea harreman hori oso aspaldikoa dela, eta zibilizazioaren oinarriak jarri zituen Neolito arotik bertatik […]

Lurreko ekosistemek aldaketa bortitzak jasaten dituzte geroz eta maiztasun handiagoz. Baldintza abiotikoak, hala nola tenperatura, hezetasuna, eguzki-argia edo substratuaren pH-a aldatzeak, efektu zuzena du ekosistemetako bizitzan. Azken hamarkadetan, klima-aldaketaren ondorioz azkartu egin dira baldintza-aldaketa horiek, eta biodibertsitatearen galera eta desertifikazioa […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko apirilaren 24a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

Gizona ala emakumea? Zientziak dioena generoaren pertzepzioari buruz euskaraz eta gaztelaniaz

Mundua ikusteko dugun moduan zer eragin du hizkuntzak? Eta pertsonak irudikatzeko eran? Hizkuntza ez da gizartea islatzen duen tresna bat bakarrik, moldatu ere egiten du eta gizartea bera eraldatzen lagun dezake. Maskulino generikoa bezalako hizkuntz-esapideen erabilerak, edo bikoizketak, izen epizenoak edo –e neomorfemaren erabilera bezalako baliabide inklusiboek eragin zuzena dute…

2026ko apirilaren 15a

Bidebarrietako Liburutegia.

Bidebarrieta kalea, 4. , Bilbo.