Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Marta Pina doktorea (Barbastro, 1986) Beatriu de Pinós doktorego ondoko ikertzailea da Institut Català de Paleontologia Miquel Crusafont erakundean. 2016an Biodibertsitatearen arloko doktoregoa lortu ondoren Universitat Autònoma de Barcelona unibertsitatean, doktorego ondoko egonaldi bat egin zuen Kyotoko Unibertsitatean (Japonia), Japan […]

Euria ari duela eta eguzkia agertzen denean, zeruan kolorez betetako arku zoragarri bat ikus dezakegu: ortzadarra. Fenomeno ikusgarri hori askotan magiarekin lotu izan da, baina badu azalpen zientifikoa. Eguzki-argiaren eta euri-tanten arteko elkarlan dela eta sortzen da, eta bideo honetan […]

Galerak (Squilla mantis) krustazeo estomatopodoak dira, gure kostaldeetan kopuru izugarri handietan harrapatzen direnak. Zapore bikaina duten arren, haien itxura ez da hain erakargarria. Euren ehizakiak harrapatzeko egokitutako hankak dituzte, marisorginen hanken antzekoak direnak (1. irudia). Estomatopodo tropikal batzuek, gonodaktiloideoek, mantis […]

Adibidez, Jack Kramer idazleak, Women of Flowers bere liburuan, emakumeek Viktoriar Aroan arte eta zientzia botanikoari eginiko ekarpen zoragarriak nabarmendu ditu. Besteak beste, Anne Pratten figura azpimarratzen du, garai hartan hobekien baloratutako botanikari ilustratzaile ingelesetako bat izan baitzen. Anne 1806an […]

Salamancako Unibertsitateko hiztegi mediko-biologikoaren arabera, hipotermia gorputzeko tenperatura hozbero normaletik behera jaisten denean gertatzen den fenomenoa da. Tenperatura-jaitsiera 35ºC-tik behera jotzen da kritikotzat, eta momentu horretan hasten dira erantzun fisiologikoak homeostasiari eusteko ahalegin moduan. Hasierako fasean gure gorputzeko tenperatura 35ºC-32ºC […]

Garunaren osasunerako eleaniztasunak dituen onuren gaineko ebidentziak pilatzen dira denboraren poderioz. Gurean, jakina da BCBL Basque Center on Cognition, Brain and Language nazioarteko zentroak hainbat ikerketa lerro dituela gai horren bueltan, eta behin baino gehiago ideia hori babesten duten datuak […]

Gaur egun, litio-ioizko (Li-Ioi) bateriak dira energia elektrikoa metatzeko teknologiarik erabilienak ibilgailu elektrikoetan. Horien eraginkortasuna eta segurtasuna bermatu ahal izateko, ezinbestekoa da bateria-sistema osatzen duten zelulen operazio-tenperatura 20ºC eta 40ºC artean mantentzea. Tarte horretatik kanpo lan egiteak bateriaren zelulen degradazio […]

Itxura fisikoari buruzko datuak lortzea lagungarria izan daiteke kasu penaletan susmagarriak bilatzeko edo desagertutako pertsonak identifikatzeko, eta oso baliotsua izango da DNAren analisien bidez gizakiaren kanpo-ezaugarriak eta, bereziki, aurpegiaren forma aurreikustea. DNAren analisia oinarrizko tresna da auzitegi-biologian; izan ere, norbanakoaren […]

Nola da posible arrainek arnasa hartzea ur azpian, guk bertan segundo gutxitan itotzen garen bitartean? Bideo honetan biologian murgilduko gara galdera horri erantzuteko. Arrainek ez dute birikarik, baina bai arnasteko sistema oso eraginkorra, uretan disolbatuta dagoen oxigenoa aprobetxatzeko gai dena […]

Hugo Gernsbackek, Amazing Storiesen asmatzaile eta editoreak, hauxe esan zuen 1930. urtean: Zientzia-fikzioa ez da soilik garrantzi handiko zerbait, mundua bizitzeko leku hobea bihurtzeko faktore erabakigarria ere bada. Izan ere, publiko orokorra hezten du zientziak eguneroko bizitzan izan ditzakeen aukerei […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko apirilaren 24a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

Auzoen diseinua, biztanleen osasunean faktore erabakigarria

Ariketa fisiko gutxi egitea hautu bat da edo bizi garen kaleen diseinuaren ondorioa? Auzo bakoitzeko hiri-segurtasuna, argiztapena edo maila sozioekonomikoa bezalako faktoreek ariketa eta, horrenbestez, bertan bizi direnen osasuna baldintzatzen duten “errezeta mediko” ikusezin baten moduan eragiten dute. Testuinguru horretan, Euskal Herriko Unibertsitateko Erizaintza eta Osasunaren Sustapena ikertaldeak bultzatutako MugiBil…

2026ko martxoaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka

Komentukalea, 8, Durango.

BCAM Naukas Pi Eguna 2026

π letra grekoaz irudikatzen den Pi zenbakia, munduan dauden konstante matematikorik garrantzitsuenetakoa da. Zenbaki honek mendez mende eragin duen lilura handia da, izan ere, 4.000 urte baino gehiago da ikergai zenbaki hau eta berari eskainitako eguna ere badago egutegian, martxoan baitugu Pi zenbakiaren Eguna ospatzeko data. Nazioarteko ekitaldi hau Larry…

2026ko martxoaren 13a

Bizkaia Aretoa-EHU

Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo.

Elikadura eta nutrizioaren inguruko eztabaidak eta sinesmenak argitzen

Elikagai ekologikoak osasungarriagoak al dira? Egia al da zukuek segundo gutxitan bitaminak galtzen dituztela? Ba al du oinarri zientifikorik haragi gorria eta gantz aseetan aberatsak diren beste animalia proteina batzuk lehenesten duen Estatu Batuetan argitaratu berri den nutrizio-piramideak? Egunero sortzen dira elikadurari buruzko zalantza berriak, eta, kasu askotan, gehien hedatutako…

2026ko martxoaren 25a

Bidebarrietako Liburutegia

Bidebarriera kalea, 4, Bilbo.