Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Kretazeoan gaude, orain dela 66 milioi urte, eta gure arbasoak, primate guztien arbasoak, zuhaitzetan bizi diren ugaztun txiki iletsuak dira, dinosauro handien artean arreta handiegirik deitu gabe. Baina egun batean, Everest mendiaren tamainako meteorito batek talka egiten du gaur egungo […]

Zer gertatzen da Ipar Poloan itsasontzi bat izotz artean harrapatuta geratzen denean? Eta zer ikas dezake neska batek munduko paraje hotzenetako batean? Rita Poloan (2009) liburuak Ritak eta bere aitak Ipar Polora egindako bidaia kontatzen du, han dagoen osaba Daniel […]

Krilla besteak beste baleen edo pinguinoen elikakatean ezinbestekoa den ganba espezie bat da, baina gaur egun egoera larrian dago, batez ere organismo horren eskaria oso handia delako kosmetikoak, giza nutriziorako osagarriak zein maskotentzako janaria egiteko. Hala ere, hori pentsaezina zen […]

Demagun mendi bat eskalatzen ari zarela Himalayan. Behera begiratzen baduzu, urrun, baso hostotsuak ikusten dituzu; aldiz, gora begiratzen baduzu, gero eta elur eta glaziar gehiago ikusten dituzu. Zenbat eta gorago, orduan eta gehiago nabaritzen duzu tenperatura nola jaisten den. Noizbait […]

Sukaldaritzaren asmakuntza gizakien historiako mugarri garrantzitsuenetako bat izan da. Kozinatzeak erraztu eta aberastu egiten du elikadura, eta, gainera, bestelako ñabardura batzuk gehitzen dizkio behar fisiologiko horri; ñabardura kulturalak, besteak beste. Hala, elikadura ez da gosea kentzeko eta bizirik irauteko baliabide […]

Minbizia da mundu osoan heriotza gehien eragiten dituen kausetako bat; 2020an, adibidez, hamar milioi heriotza inguru eragin zituen. Kalkulatu da kasu horien % 13-18 infekzio mikrobianoek eragindakoak direla. Orain arte, Minbizia Ikertzeko Nazioarteko Agentziak (IARC) hamahiru mikroorganismo sailkatu ditu kantzerigeno […]

Lorena Hernández García (Euskadi, Espainia, 1986) astronomoa eta astrofisika estragalaktikoan espezializatutako ikertzailea da, eta bere jardunaren ardatza zulo beltz supermasiboen eta galaxien nukleo aktiboen ikerketa da. 2015ean doktore bihurtu zen Granadako Unibertsitatearen bidez, Andaluziako Astrofisikako Institutuan (IAA-CSIC). Doktoregoa amaitu ondoren […]

Nola daki zure mugikorrak edo autoaren nabigatzaileak non zauden une bakoitzean? GPSari esker gertatzen da hori guztia. Global Positioning System izeneko satelite-sare batek Lurra inguratzen du, eta satelite horiek etengabe bidaltzen dituzte seinaleak gure planetara. Gailuek seinale horiek jasotzen dituzte […]

Begirada altxatu eta zerura so egitean, badirudi kolore urdina betidanik egon dela gurekin. Baina zientziaren ikuspegitik, urdina ez da soilik “zeruaren kolorea”: espektro elektromagnetikoaren barruan kokatzen den uhin-luzera zehatz bati dagokio. Guk urdin gisa hautematen duguna argi ikusgaiaren zati txiki […]

Hilda Margaret Lyon 1896ko maiatzaren 31n jaio zen Market Weightonen, Yorkshire (Ingalaterra) konderriko herri txiki batean. Inguru xumean hazi zen: janari denda batean ziharduen bikote ezkondu batetik jaiotako lau seme-alabetatik gazteena zen. Txikitatik matematikarako zaletasun handia adierazi zuen; hortaz, Beverley […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko maiatzaren 31a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

Eguzki-eklipse osoa. Behaketa, esplorazioa eta zientzia jardunaldia

2026ko abuztuaren 12an aukera paregabea izango dugu gertakari astronomiko zoragarri bat bizitzeko: eguzki-eklipse osoa. 1905ean ikusi zen azkena Euskal Herrian. Eklipsea ilunabarra baino pixka bat lehenago izango da eta ez da berdin ikusiko leku guztietan. Esaterako, erabatekoa izango da Araban, Bizkaian (hego-mendebaldean, eta ipar-mendebaldean) eta Gipuzkoan (hego-mendebaldean); Bizkaiko eta Gipuzkoako…

2026ko maiatzaren 11a

Bizkaia Aretoa – EHU.

Abandoibarra etorbidea, 3. , Bilbo.

“El secreto de la naturaleza” dokumentalaren emanaldia eta ondorengo solasaldia Zarautzen

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak ekoitzitako eta José Antonio Pérez Ledok zuzendutako Naturaren sekretua dokumentala datorren maiatzaren 19an, asteartean, 19:00etan ikusi ahal izango da Zarauzko Modelo Aretoan. Sarrera librea eta doakoa izango da eserlekuak bete arte. Ikus-entzunezko lan hau Pedro Miguel Etxenike, Euskal Herriko Unibertsitateko Materia Kondentsatuaren Fisikako katedradun…

2026ko maiatzaren 19a

Modelo Aretoa.

Zigordia kalea, 1., Zarautz