Gizakiak milaka urtez asmatu eta hobetu ditu ura gorantz eramateko era askotako sistemak. Hala ere, 80 eta 100 metro arteko altuera hartu dezaketen oihan tropikaletako Kapur (Dryobalanops lanceolata) eta White Seraya (Parashorea malaanonan) zuhaitzen hosto gorenetara ura nola iristen den […]
Lofiformeen edo arrain arrantzaleen “arrantzarako kanabera” ilizioak osatzen du; hau da, bizkar hegaleko lehen erradioak, luzera handiagoa edo txikiagoa izan dezakeenak. Ilizioaren oinarria euskarriari lotuta dago; horri esker, alboko mugimenduak nahiz mugimendu zirkularrak egin ditzake (2. irudia). Ilizioaren muturrean ehun […]
Inguru natural batetik paseatzea ikuskizun ederra izan ohi da. Jakina denez, gizakioi ikusmena da informazio gehien ematen diguna, eta hori da edertasunaz gozatzeko daukagun bide zuzenetako bat. Ez da bakarra, ordea. Are, sarritan, hainbat zentzumen batera elkartzen direnean, une magiko […]
Jordaniako hego-mendebaldean dago Petra hiria. Duela 2.000 urte baino gehiago sortu zuen nabatear erresumak, eta hiriburu bihurtu zuen, kokaleku estrategiko aparta baitzen, garai hartan Ekialde Hurbileko merkataritza karabana ugari elkartzen zirelako bertan. Baina Petraren ezaugarririk nabarmenena da nabateoek eraikinak egiteko […]
Kreatina da arginina, glizina eta metionina aminoazidoetatik sortzen den azido organiko nitrogenatu bat. Gibelak, pankreak eta giltzurrunek sortzen dute modu naturalean, eta haragitan eta arrainetan agertzen da. Azkenaldian oso ezaguna egin da kirol-errendimendua hobetzeko gehigarri gisa. Muskuluan pilatzen da, eta […]
Bizitza-luzeraren inguruko ikerketek analisi genomiko konparatzailea erabiltzen dute informazio-iturri interesgarri gisa. Horretarako, bizitza luzea duten espezieak aztertu dituzte, besteak beste, sator-arratoi biluzia, groenlandiar balea, Brandt-en saguzarra edo marmoka hilezkorra . Espezie horiek, antzekoak direnek baino bizitza luzeagoa dute: sator-arratoiak 30 […]
Lévy Parisen jaio zen 1886ko urtarrilaren 11n, klase ertaineko familia batean. Bere aitak, Emile Gustave Lévyk, ehungintzan egiten zuen lan, eta Gabrielle izan zen familiako alaba bakarra. Gizonez inguratuta zegoen. Gogo argiko emakumea zen eta berehala nabarmendu zen bere jakinguragatik […]
Ozeanoak dira gure planetako klima-erregulatzaile nagusiak. Izan ere, itsasoko urak klima-aldaketa eragiten duten berotegi-efektuko gasen ondorioz metatutako gehiegizko energiaren % 90 baino gehiago xurgatzen du. Egun bizi dugun berotze globalaren testuinguruan, ozeanoetako bero-boladak (MHW, ingelesezko sigletan) gero eta ohikoagoak, luzeagoak […]
Geruza hori glikokalix izenez ezagutzen da eta, ikerketa askotan oharkabean pasatu den arren, funtsezko eginkizunak betetzen ditu. Besteak beste, zelulen arteko komunikazioan, zelulen atxikiduran eta zelulen identitatean parte hartzen du. Izan ere, zelula bat ingurunearekin edo beste zelula batekin kontaktuan […]
Antoinette Piétra Parisen (Frantzia) jaio zen, 1921eko azaroaren 14an. Matematika, fisika eta astronomia ikasi zituen Sorbonan, 1944tik 1948ra bitartean. Urte haietan, Frantzia Bigarren Mundu Gerraren ostean alemaniarren okupaziotik ateratzen ari zen, eta unibertsitateek beren jarduera akademikoa berreraikitzeko erronkari egin behar […]