Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

1915ean, Albert Einsteinek erlatibitate orokorraren teoria aurkeztu zuen, eta iragarpen harrigarri bat egin zuen: espazio-denbora uhindu egin zitekeela. Mende batez hipotesi hutsa izan zena 2015ean baieztatu zen, grabitazio-uhinak lehen aldiz zuzenean detektatu zirenean. Aurkikuntza horrek aro berri bati eman zion […]

Adibide horiek guztiak iruzur egiteko estrategia finkoak dira, espezie bakoitzaren portaeraren errepertorioan daudenak. Hala eta guztiz ere, bada iruzur “gizakiago” bat, malguagoa eta inguruabarretara gehiago egokitu daitekeena. Iruzur “taktikoa” esaten zaio eta portaera “zintzoa” erabiltzen da, testuinguru desberdin batean, beste […]

Amelia Frank 1906ko martxoaren 4an jaio zen Marionen, Ohion (AEB). Haren gurasoek, Annie Raphaelsonek eta Louis Frankek, Lituaniakoak zirenek, txatartegia zuten. Bere unibertsitateko ikasketak Goucher Collegen egin zuen; garai hartan emakumeentzako goi mailako zentro ospetsua zen. 1928an graduatu zen, eta […]

Europako altzairugintza une erabakigarrian dago, merkatu-baldintza gogorrek eta klima-aldaketa arintzeko konpromisoek estututa. Siderurgiaren sektoreak erronka historikoa du aurrean: berotegi-efektuko gasen isuriak nabarmen murriztea, propietate altuko altzairuen ekoizpena eta lehiakortasuna bermatuz. Klima-aldaketaren aurkako borroka ezinbestekoa bihurtu den honetan, berrikuntza industriala izango […]

Gizartearen mendekotasun digitala handitu ahala, produktu gehienen bizi-zikloa laburtzen ari da. Teknologiaren garapen azkarrak eta kontsumitzaileen eskaera gero eta handiagoak gailu elektriko eta elektronikoen hondakin (GEEH) ugari sortzea eragin du. Nazio Batuen Erakundearen Mugaz Gaindiko Hondakin Elektronikoen Fluxuen Mundu Mailako […]

Seme-alabak izateak inflexio-puntu bat dakar pertsonen bizitzan; izan ere, aldaketa biologiko, psikologiko eta sozial garrantzitsuak eragiten ditu. Dena den, ez du aztarna bera uzten biztanle guztiengan. OPIK ikerketa-taldeak egindako azterlan batek erakusten du eragin hori oso desberdina dela gizonen eta […]

Fenolak sendagaietan, tindagaietan eta produktu natural askoren egituran aurkitu ditzakegu, hala nola tirosina izeneko aminoazidoan, estrogenoetan eta amoxizilina antibiotikoan. Hori dela eta, kimika organikoaren esparruan, fenol deribatuen konplexutasun molekularra handitzeko metodologia sintetiko berriak garatzea gaur egungo erronka handia da. Argitaratutako […]

Gizakiaren jatorria ulertzea zientziaren erronka handienetako bat izan da beti. Eboluzioaren teoriak espezieen bilakaera azaldu zuen arren, oraindik galdera asko daude gure arbasorik zaharrenei buruz. Azken hamarkadetako aurkikuntza garrantzitsuenetako bat Ardi izeneko fosilarena izan da, giza eboluzioaren lehen urratsak hobeto […]

Gaur, gure kirikiñoak espaziotik Lurrera egingo ditu bidaiak, meteoritoekin batera, eta bitartean harrizko, metalezko edo izotzez osatutako objektu ezberdinei ematen diegun izenak ikasiko ditugu: meteoroidea, asteroidea eta kometa. Objektu horiek ez dira soilik espaziotik iritsitako harriak: Unibertsoaren iraganaren arrastoak ere […]

Hazel G. Bishop 1906ko abuztuaren 17an jaio zen Henry eta Mabel Bishop senar-emazteen familian, Hoobokenen (New Jersey, Estatu Batuak). Bere gurasoak hainbat enpresaren jabeak ziren, baliabideak zituzten eta txikitatik bere alaba azkarra ikastera animatu zuten. Berak Medikuntza ikasi nahi zuen […]

Hurrengo ekitaldiak

Bilbo Zientzia Plaza 2026

Aurten ere, Bilbok udazkenari ongietorria emango dio Bilbo Zientzia Plaza (BZP) jaialdiaren bederatzigarren edizioarekin.Irailaren 16tik urriaren 4ra, BZP 2026 festibalak hiria bakarrizketaz, erakusketez, hitzaldiz, dokuforumez eta zientzia-ikuskizunez beteko du. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatuta, ekimena berritasunez beteta itzuliko da irailean, eta agertoki berriak ere izango ditu: Bidebarrietako Liburutegia, Bizkaia Aretoa-EHU…

2026ko irailaren 16a — 2026ko urriaren 4a

Bizkaia Aretoa – EHU.

Abandoibarra etorbidea, 3. , Bilbo.

Intsektuak. Kontatzen duten guztia

“Intsektuak. Kontatzen duten guztia” erakusketa irailaren 19an iritsiko da Bilbora, intsektuen aparteko aniztasuna herritarrei hurbiltzeko. Animalia-talde horrek ezagutzen diren espezie guztien % 60 eta % 70 artean biltzen ditu. Erakusketa honek, intsektuak zer diren, non bizi diren, nolako anatomia duten eta ingurunearekin zein pertsonekin nola erlazionatzen diren ezagutzeko gonbidapena luzatzen…

2026ko irailaren 19a — 2026ko urriaren 4a

Bizkaia Aretoa – EHU. Axular erakusgela.

Abandoibarra etorbidea, 3. , Bilbo.

BZP Tailerrak 2026

Aurten, Bilbo Zientzia Plazak haurrei zuzendutako jardueren programazioa zabalduko du BZP Tailerrak ekimen berriarekin. Naukas Kids ekitaldiari gehitzen zaizkio BZP Tailerrak, haurrei eta familiei zientzia hurbiltzeko ikuskizun, tailer eta zientzia-lehiaketen bidez. Programazioak jarduerak biltzen ditu, haurrentzako eta familientzako proposamenekin eta inklusioa eta irisgarritasuna kontuan hartuta diseinatutako esperientziekin. Jarduerak irailaren 24an…

2026ko irailaren 24a — 2026ko urriaren 4a

Bizkaia Aretoa – EHU.

Abandoibarra etorbidea, 3. , Bilbo.

“Zientzia merkatuan” erakusketa Tolosan

Zientzia ere badago astero merkatuan aurkitzen ditugun produktu askoren artean. Ezagutza hori herritarrengana hurbiltzeko, Tolosako Triangulo plazak, urriaren 5etik 19ra, “Zientzia azokan” erakusketa ibiltaria hartuko du. Zazpi infografiek osatzen dute erakusketa, euskaraz eta gaztelaniaz daude eginda eta formatu handikoak dira. Gure merkatuetan ohikoak diren produktuen atzean dagoen zientzia erakustea dute…

2026ko urriaren 5a — 2026ko urriaren 19a

Triangulo plaza

Tolosa.