Atalaren araberako artxiboa: Kolaborazioak

Izortze Santin Mitokondrio izeneko organuluak amengandik heredatzen dira, eta zelulek behar duten energia ekoizten dute. Mitokondrien zeregin nagusia energiaren ekoizpena bada ere, parte hartzen dute zelulen metabolismoan garrantzia handia duten beste prozesu batzuetan ere: kolesterolaren metabolismoan, estrogeno eta testosteronaren sintesian, eta amonioaren detoxifikazioan, besteak beste. Zelulen nukleoko DNAz gain, mitokondrioek berezko material genetikoa dute. Hasiera batean, pentsa liteke mitokondrioek ez […]

Amaia Portugal Artikulu zientifiko batzuek hamarkadak igarotzen dituzte tiradera batean ahaztuta, halako batean erreferentziazkoak bihurtu eta aintzatespena jasotzen hasten diren arte. Idatzi horiek aztertzen eta identifikatzen aritu dira Indianako Unibertsitateko ikertzaile batzuk. Lozorrorik luzeena izan duenak 101 urte igaro ditu ilunpean, loria etorri zaion arte.
1958an, W. S. Hummersek eta R .E. Offemanek Grafito oxidoaren prestaketa izeneko artikulu bat […]

Amaia Portugal Zientifikoki frogatuta dago nork bere hatz-markak dituela eta gainontzekoengandik desberdinak direla, baina oso ikerketa gutxi egin da iraunkortasunaren inguruan: aldatzen al dira denboraren poderioz? Galdera horri erantzuteko, gaiaren inguruan inoiz burutu den azterketa zabalena egin dute Michigango Estatu Unibertsitatean, 15.000 lagun baino gehiagoren laginei esker.
Nortasun agiria egitean, AEBtako aireporturen batera iristean, bai eta, goi mailako segurtasuna duten […]

Estitxu Txurruka eta Jesus Mari Txurruka Egin dezagun atzera 5.200 urte inguru eta koka gaitezen sumertarrak idazten eta kontatzen hasi omen ziren garaian. Mesopotamian idazkera kuneiformea erabiltzen zen eta zenbakietan kokapen bidezko notazioa erabiltzen hasi zen lehen aldiz. Kokapen bidezko notazioan zenbakiak zutabeka antolatzen dira, eta zenbaki erromatarrek ez bezala, sinbolo (zenbaki) batek hartzen duen balioa magnitude-ordenaren araberako kokapenarekin […]

Amaia Portugal Bacillus generoko bakterioen esporak uzkurtu egiten dira ingurunea lehorra denean, eta zabaldu hezetasuna dagoenean. Mugimendu hori baliatuta, lurrunketa ere potentzial handiko energia iturri berriztagarria izan daitekeela egiaztatu dute Columbia Unibertsitatean. Hari esker, bonbilla bat piztea eta jostailuzko ibilgailu bat martxan jartzea lortu dute, adibidez.
Eguzki izpiak, haizea, olatua… Energia berriztagarriei ahalik eta etekin handiena ateratzeko, askotariko lehengaiak baliatzen […]

Josu Lopez-Gazpio Zenbakiek gobernatzen gaituzte. Estatistika hitzaren beraren etimologiak zenbakien garrantziaz ohartarazten du: gobernuak —alegia, estatuak— indartzeko zenbakiak erabiltzen zituen zientzia zen estatistika. Estatistak ziren zenbakiak aztertzen zituztenak, eta hortik, estatistika. Lehen estatistak hainbat fenomeno kuantifikatzen saiatzen ziren, patroiak bilatu eta gizartearen arazoei konponbidea aurkitzeko. Egun, gizarte-estatistikak, ekonomia-datuak edo hezkuntzari buruzko rankingak aurkezten dituztenek (ia) beti onuraren bat lortu […]

Maria José Moreno Harremanik ote dute elikadurak eta morfologiak? Horixe badutela! Hainbat irizpide daude animalia-espezieak sailkatzeko, baina jaten dutenari erreparatuta, hiru talde daude: Haragijaleak edo karniboroak, hau da haragia jaten dutenak. Belarjaleak edo herbiboroak, hau da landareak jaten dituztenak. Orojaleak edo omniboroak, hau da denetarik jaten dutenak.
Taldeen artean nabaritzen diren desberdintasunak ez ditu elikadurak berak sortuak, elikatu ahal […]

Amaia Portugal Sormenak eta psikosiak erro genetiko bera partekatzen dutela ondorioztatu dute Islandian egin berri den ikerketa batean. Izan ere, eskizofrenia edo desoreka bipolarra garatzeko arriskua handitzen duten zenbait aldaera genetiko ohi baino maizago aurkitu dituzte diziplina artistikoren bat lantzen dutenen artean.
Jenio bat izateko erokeria puntu bat izan behar dela, kontzeptu hori oso errotuta dago gizartean. Eta kontzeptu hori […]

Miren Mendia Aranguren Tambora sumendiko eztandaren 200. urteurrena. Azken bolada honetan gure Lurra, badirudi arreta eske ari zaigula sumendien erupzioekin eta lurrikarekin. Gertakari bi hauek dira, Lurraren barneko aldean sortzen diren fenomenoak. Guk ikusi eta senti ditzakegunak gertakari horien ondorioak dira.
Gaurkoan sumendiei buruz arituko gara. Gogoan ditugu Islandiako Bárðarbunga eta Eyjafjallajökull. Agertu den azkena Txileko Calbuco izan da. […]

Amaia Portugal Australiako ikertzaile batzuek antzinako perla natural bat aurkitu dute Kimberley erregioaren kostaldean dagoen aztarnategi batean. Aparteko aurkikuntza izaki, teknika berritzaileak baliatu behar izan dituzte pieza hondatu gabe eta laginik atera gabe datazioa egin ahal izateko.
2011n, arkeologo batzuk indusketak egiten ari ziren Australiako Kimberley erregioan, herrialdearen ipar-mendebaldean. Zehazki, Brremangurey izeneko itsasertzeko harpe bat ari ziren ikertzen, besteak […]