Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

“Mikroeukariotak organismo zelulabakar ñimiñoak dira; planktonaren parte direnak. Funtsezko eginkizunak betetzen dituzte ozeanoetan: oxigenoa sortzen dute, elikakateen oinarri dira eta oinarrizko prozesu ekologikoak erregulatzen dituzte. Garrantzitsuak diren arren, txikiak eta ahulak izateak, zientziaren irismenetik kanpo egotea eragin du, hein handi […]

Noemí Pinilla-Alonso ikertzailea da Asturiasko Espazioaren Zientzia eta Teknologien Institutuan, eta itzal handiko ikertzailea Oviedoko Unibertsitatean. Aurretik aritu den lanpostuen artean, aipatzekoa da 2018. eta 2023. urteen artean Areciboko Behatokiko zientzialari atxiki nagusia izan zela. Behatokiko talde zientifikoaren eta Florida […]

Saguak eta arratoiak gurekin bizi izan dira milaka urtez: uzta biltegietan, etxeetan eta baita historian zehar izandako gertakari handietan ere. Baina harreman hori ez da soilik eguneroko bizitzakoa; zientziaren munduan ere funtsezkoak bihurtu dira. Zergatik dira hain garrantzitsuak ikerketarako, eta […]

Arazo zailei dagokienez, konputazioko zientzialariak trabatuta daudela dirudi. Adibidez, har dezagun problema ospetsu bat: mapa bateko hiri bakoitzetik behin igarotzen den ibilbide zirkular laburrena aurkitzearena. «Merkataritzako bidaiariaren problema» ebazteko metodo ezagun guztiak oso mantsoak dira mapak hiri asko dituenean, eta […]

Anne 1920ko uztailaren 14an jaio zen Lushanen (Txina). Bere ama Ethel Atkinson eta aita Walworth Tyng Ingalaterra Berriko familietako kideak ziren, eta une horretan apezpiku misiolari gisa ari ziren lanean herri horretan. Bost seme-alabetan laugarrena izan zen. Anne Estatu Batuetara […]

Nola heltzen dira farmakoak ingurumenera? Medikamentuen bizi-zikloaren fase guztietan isurtzen dira farmakoak ingurumenera. Batez ere, kontsumitzaileek gernuaren edo gorotzen bidez kanporatu ostean, farmakoak araztegietara heltzen dira hondakin-uren bitartez. Araztegiak egun ez daudenez prestatuta farmako gehienak garbitzeko, horiek erreketara eta itsasora […]

Frijitzearen azalpena eta deskribapena Frijitze tradizionala elikagaiak 150–190 °C arteko tenperaturan dagoen oliotan murgiltzean datza. Prozesu horretan, zenbait erreakzio kimiko eta fenomeno fisiko gertatzen dira aldi berean, zeinek elikagaiaren egituran zein konposizioan aldaketa desiragarriak zein desiragaitzak eragiten baitituzte. Jakiaren gainazalean […]

Gaixotasun zeliakoa nahasmendu autoimmune bat da. Aldez aurretiko joera genetikoa duen pertsona batek glutena jaten duenean piztu daiteke. Hala ere, arrazoi genetikoak ez dira aski azaltzeko zergatik pertsona batzuek garatzen duten gaixotasuna eta beste batzuek ez. Azken urteotan, zenbait azterlanek […]

Anna Laromaine Sagué kimikan doktorea da Bartzelonako Universitat Autònoman eta nazioarteko esperientzia zientifiko zabala du. 2011z geroztik Institut de Ciència de Materials de Barcelona (ICMAB-CSIC) erakundean ari da lanean ikertzaile gisa, nanopartikulen eta nanokonposatuen taldean. Diziplinarteko lana egiten du eta […]

Zenbat modu daude airetik mugitzeko? Hegan egitea askotan hegaztiekin lotzen dugu, baina naturan badira bestelako estrategiak ere, ala nola, planeatzea. Kolugoak, “lemur hegalariak” bezala ezagunak diren ugaztun bitxiak, nahiz eta ez diren ez lemurrak ezta benetan hegan egiten duten animaliak […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Gasteizko BIBAT Museora dago ikusgai, mundu mailan ezagunenetakoa den zientziaren ilustratzaile honen lana erakusteko. Fernando G. Baptista EHUn Arte Ederretako lizentziaduna da eta National Geographic Magazine ospetsuan infografiako editore seniorra. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Laboratorium Museoak antolatu dute jarduera hau. Jarduera Zientzia…

2026ko urriaren 16a — 2027ko urtarrilaren 7a

Arabako BIBAT Arkeologia Museoa.

Aiztogile kalea, 54., Gasteiz.

Posible al da plataforma digitaletako gorroto-diskurtsoak mugatzea?

Gorroto-diskurtsoak pil-pilean daude eremu digitalean. Gezurren eta albiste faltsuen zabalkundea, deshumanizazioa eta, are gehiago, adingabeak edo beste kolektibo zaurgarri batzuk kanporatzeko edo haien aurkako indarkeria esplizitua sustatzeko deiak dira horien adierazpenetako batzuk. Diskurtso horiek geldiarazteko asmoz, azken urteotan hainbat ekimen jarri dira martxan, hala nola FARO sistema. Arrazakeriaren eta Xenofobiaren…

2026ko azaroaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka.

Komentukalea, 8., Durango.

Konektatuta, baina benetan elkarrekin? Bakardadea, sare sozialak eta adimen artifiziala

Inoiz baino konektatuago bizi gara, baina benetan hurbilago al gaude elkarrengandik? Hainbat ikerketek sare sozialen gehiegizko erabileraren eta pertsonen arteko harremanak ezartzeko zailtasunen arteko lotura aurkitu dute. Gainera, ChatGPT, Copilot edo Gemini bezalako adimen artifizial sortzaileko tresnen agerpenak, baita tresna horiekin erlazionatzeko dugun moduak ere, erronka, aukera eta galdera berriak…

2026ko azaroaren 10a

Iurretako Udal Liburutegia

Bidebarrieta, 4 , Iurreta

“Zientzia kalean” erakusketa Gernika-Lumon

“Zientzia Kalean”, egunerokoan erabiltzen edo kontsumitzen ditugun produktuen atzean dagoen zientzia azaltzen duen erakusketa, egongo da ikusgai azaroaren 17tik abenduaren 1era arte Gernika-Lumoko Domingo Alegria Plazan. Jarduera Gernika-Lumoko Udalak, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta EHUko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzak antolatu dute, eta EHUko Zientzia Astea 2026ren barruan kokatzen da. Erakusketak…

2026ko azaroaren 17a — 2026ko abenduaren 1a

Domingo Alegria Plaza

Domingo Alegria Plaza, z/g. , Gernika-Lumo.