Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Gizakiaren jatorria ulertzea zientziaren erronka handienetako bat izan da beti. Eboluzioaren teoriak espezieen bilakaera azaldu zuen arren, oraindik galdera asko daude gure arbasorik zaharrenei buruz. Azken hamarkadetako aurkikuntza garrantzitsuenetako bat Ardi izeneko fosilarena izan da, giza eboluzioaren lehen urratsak hobeto […]

Gaur, gure kirikiñoak espaziotik Lurrera egingo ditu bidaiak, meteoritoekin batera, eta bitartean harrizko, metalezko edo izotzez osatutako objektu ezberdinei ematen diegun izenak ikasiko ditugu: meteoroidea, asteroidea eta kometa. Objektu horiek ez dira soilik espaziotik iritsitako harriak: Unibertsoaren iraganaren arrastoak ere […]

Hazel G. Bishop 1906ko abuztuaren 17an jaio zen Henry eta Mabel Bishop senar-emazteen familian, Hoobokenen (New Jersey, Estatu Batuak). Bere gurasoak hainbat enpresaren jabeak ziren, baliabideak zituzten eta txikitatik bere alaba azkarra ikastera animatu zuten. Berak Medikuntza ikasi nahi zuen […]

Zientziak dioenaren arabera, oporrak beharrezkoak dira; baina zer dira eta zergatik egiten ditugu oporrak? Oporrek ohiko jarduera bat etetea dakarte; hortaz, definizioz ─jo dezagun Harluxet Hiztegi Entziklopedikora─ langileek eta ikasleek izaten dituzten atseden-egunak dira oporrak. Hori bera ere eztabaidagarria da […]

Genero beltzaren zale gehienek Patricia Cornwell idazlearen The Body Farm izeneko liburua ezagutzen dute. Bertan, fikziozko Scarpetta auzitegi medikuak serie hiltzaile baten pista jarraitzen du Ipar Carolinan (AEB). Liburuari izena ematen dion elementua, berriz, toki makabro bezain errealean oinarrituta dago: […]

Iñaki Intxaurbe doktorea EHUko Adierazpen Grafikoa eta Ingeniaritzako Proiektuak Sailean aritzen da ikertzen: “Labar-artearekin egiten dut lan, haitzuloetako hormetan marraztutako irudiekin. Haien kopia digitalak egiten ditut, gero haiekin simulazioak eta analisi estatistikoak egiteko”, azaldu du. Zehazki, Euskal Herriko bederatzi kobazulotako […]

Marta Sánchez de la Torre Historian doktorea da, Nazioarteko Aipamena du Bartzelonako Unibertsitatean (2015), eta Historiaurreko irakasle agregatua da Bartzelonako Unibertsitateko Historia eta Arkeologia Sailean. SERP taldeko ikertzailea eta Bartzelonako Unibertsitateko (IAUB) Institut d ‘Arqueologiako kidea da. Bere ikerketa ildo […]

Schrödingerren katuaren esperimentuak gainezarpen kuantikoa azaltzen laguntzen du. Fisika kuantikoaren arabera, partikula bat hainbat egoeratan egon daiteke aldi berean, behatzen ez dugun bitartean. Schrödingerren esperimentu ospetsuan, horrek katuaren egoera paradoxiko batera eramaten gaitu: kutxa ireki eta begiratzen ez dugun bitartean […]

Elektroiak nola mugitzen diren irudikatzeko eskatuz gero, barkatzekoa litzateke hari batean zehar doazen partikulen korronte bat bezala irudikatzea, ura hodietatik joaten den bezala. Izan ere, askotan azaldu izan dugu elektroiak «korronte elektrikoan» dabiltzala. Baina egiaz ura eta argindarra oso modu […]

Medikuntzak aurrera egin zuen eta adingabeetako askori tratamendua eman zitzaien nolabaiteko arrakastarekin, batez ere likido nahikoak eta elektrolitoak ematearen bidez, deshidratatu zitezela saihesteko; eta, horrela, sendabidea eman zitzaion sintoma nagusi eta larrienari, oraindik ere kausari buruz ezer gutxi ez zekitenean […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Gasteizko BIBAT Museora dago ikusgai, mundu mailan ezagunenetakoa den zientziaren ilustratzaile honen lana erakusteko. Fernando G. Baptista EHUn Arte Ederretako lizentziaduna da eta National Geographic Magazine ospetsuan infografiako editore seniorra. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Laboratorium Museoak antolatu dute jarduera hau. Jarduera Zientzia…

2026ko urriaren 16a — 2027ko urtarrilaren 7a

Arabako BIBAT Arkeologia Museoa.

Aiztogile kalea, 54., Gasteiz.

Posible al da plataforma digitaletako gorroto-diskurtsoak mugatzea?

Gorroto-diskurtsoak pil-pilean daude eremu digitalean. Gezurren eta albiste faltsuen zabalkundea, deshumanizazioa eta, are gehiago, adingabeak edo beste kolektibo zaurgarri batzuk kanporatzeko edo haien aurkako indarkeria esplizitua sustatzeko deiak dira horien adierazpenetako batzuk. Diskurtso horiek geldiarazteko asmoz, azken urteotan hainbat ekimen jarri dira martxan, hala nola FARO sistema. Arrazakeriaren eta Xenofobiaren…

2026ko azaroaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka.

Komentukalea, 8., Durango.

Konektatuta, baina benetan elkarrekin? Bakardadea, sare sozialak eta adimen artifiziala

Inoiz baino konektatuago bizi gara, baina benetan hurbilago al gaude elkarrengandik? Hainbat ikerketek sare sozialen gehiegizko erabileraren eta pertsonen arteko harremanak ezartzeko zailtasunen arteko lotura aurkitu dute. Gainera, ChatGPT, Copilot edo Gemini bezalako adimen artifizial sortzaileko tresnen agerpenak, baita tresna horiekin erlazionatzeko dugun moduak ere, erronka, aukera eta galdera berriak…

2026ko azaroaren 10a

Iurretako Udal Liburutegia

Bidebarrieta, 4 , Iurreta

“Zientzia kalean” erakusketa Gernika-Lumon

“Zientzia Kalean”, egunerokoan erabiltzen edo kontsumitzen ditugun produktuen atzean dagoen zientzia azaltzen duen erakusketa, egongo da ikusgai azaroaren 17tik abenduaren 1era arte Gernika-Lumoko Domingo Alegria Plazan. Jarduera Gernika-Lumoko Udalak, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta EHUko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzak antolatu dute, eta EHUko Zientzia Astea 2026ren barruan kokatzen da. Erakusketak…

2026ko azaroaren 17a — 2026ko abenduaren 1a

Domingo Alegria Plaza

Domingo Alegria Plaza, z/g. , Gernika-Lumo.