Dibulgazioa Archives - Zientzia Kaiera

Esnekien kontsumoa Neolito garaian kokatzen da gizateriaren historian, abeltzaintza garatu zen unean. Garai hartan, gizakiak ehizatik eta bilketatik nekazaritzara eta abeltzaintzara igaro ziren, eta horrek esnea ustiatzeko eta esnekiak ekoizteko aukera ekarri zuen, elikadura-ereduetan iraultza eraginez. Gazta esnea kontserbatzeko modu […]

Fritz Haber ikertzaile alemaniarra izan zen nitrogeno atmosferikoa erauzi zuen lehen gizakia. 1907. urtean gertatu zen, eta amoniakoa sintetizatzen zuen erreakzio horrek garaiko gosetearekin amaitu zuen. Izan ere, Haberrek lortutako aurkikuntzari esker bikoiztu egin zen munduan eskuragarri dugun nitrogeno kantitatea […]

Plaka tektonikoak lurrazalaren gaineko zati handi mugikorrak direla irudika daiteke. Plaken etengabeko mugimenduak esfortzu handiak sortzen ditu, eta horren ondorioz deformazioa edo lurrikarak gertatzen dira plaken arteko mugetan. “Eurasiako eta Afrikako plakak urtean 4-6 mm gerturatzen ari zaizkio elkarri. Ozeano […]

Flamenkoen 20.000 bikote inguruk izan dituzte negu bereziki euritsu honen onurak eta Fuente de Piedra urmaelean ari dira ugaltzen, lerro hauek idazten ari naizen tokitik berrogeita hamar kilometro ingurura. Urmael gazi honetan ornogabe txiki ugari dago, baita zianobakterioak eta flamenkoek […]

Planteamendu hori da, hain zuzen ere, baina xehetasun sinpleagoekin kontatuta, Teseoren paradoxa. Mendebaldeko filosofiaren dilema klasiko horrek zerikusia du zati ezberdinez osatutako izakien identitatearekin, eta Kristo aurreko mende batzuk lehenago eztabaidatu zuten jada horri buruz Heraklito edo Platon filosofoek, besteak […]

Tatuajeak ez dira gaur egungo modetako bat; orain dela 5.200 urteko momietan ere aurkitu dituzte tatuajeen zantzuak. Tatuaje hitza ingeleseko tatoo hitzetik eratorria da, eta James Cook kapitainari egozten zaio bere sorrera. Hark ikusi zuen Tahiti aldean bertakoek azalean marrazkiak […]

Planeten formazio prozesuan, izarren inguruan geratzen diren hauts eraztunak dira hondar diskoak, baina duela gutxira arte horiek ikertzea oso zaila izan da, urrun dauden egitura horiek ikusteko bereizmen handia behar delako. Baina, ohi bezala, astronomiak erakusten du mugak apurtzeko daudela […]

Haurtzaroan dieta orekatua izatea giltzarri da epe motzean eta luzean osasun ona izateko. Esaterako, haurrengan goraka doan obesitatea eta harekin lotutako gaixotasunak ekiditeko. Ume askok eguerdiko otordua eskolako jangelan egin ohi dutenez, eremu horiek aukera paregabea eskaintzen dute ohitura osasungarriak […]

Emakumeek lan munduan parte hartzeak ez du izan etengabeko hazkunde ibilbidea azken bi mendeetan. Aitzitik, herrialde gehienetan U itxura argia adierazten du. Industriaurreko etapan, zeinean lana etxeetan edo nekazaritzako ustiategietan garatzen baitzen eta diru sarrerak murritzak baitziren, emakumeek parte hartze […]

Hori da teoria. Baina Kantabriako mendi baten landare estalkiaren eta Madrilgo mendilerroko edo Alacanteko baten banaketa alderatzen badugu, ikusiko dugu horietako batean ere ez direla «marrazten» zerrenda horizontal perfektuak, futbol talde batzuen kamiseten estilokoak, eta egiaztatuko dugu guztietan ez direla […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko apirilaren 24a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

Elikadura eta nutrizioaren inguruko eztabaidak eta sinesmenak argitzen

Elikagai ekologikoak osasungarriagoak al dira? Egia al da zukuek segundo gutxitan bitaminak galtzen dituztela? Ba al du oinarri zientifikorik haragi gorria eta gantz aseetan aberatsak diren beste animalia proteina batzuk lehenesten duen Estatu Batuetan argitaratu berri den nutrizio-piramideak? Egunero sortzen dira elikadurari buruzko zalantza berriak, eta, kasu askotan, gehien hedatutako…

2026ko martxoaren 25a

Bidebarrietako Liburutegia

Bidebarriera kalea, 4, Bilbo.