Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Baleak itsasoko erraldoiak dira, baina haien jatorria lehorrean bizi ziren ugaztun txiki batzuetan dagoela jakitea benetan harrigarria da. Nola iritsi gara lurreko animalia batetik munduko animaliarik handienetara? Eboluzioaren bidean, gure arbasoekin partekatzen dugun historia luze bat dago, eta horrek lotzen […]

Mendi garaietan edo polo inguruko paisaia zurietan, badira erraldoi izoztuak. Gaur, gure kirikiñoak glaziarren mundura eramango gaitu: elur metaketatik sortzen diren izotz-masa handietara, ibai geldoen moduan behera irristatzen direnak. Lurraren gainazalaren % 10 estaltzen dute, eta latitude edo altitude handiko […]

Horien adibide dira izarrarteko banda lausoak, Mary Lea Heger Shane astronomoak, ikasle zela, lehen aldiz behatutako fenomenoa. Izarrarteko banda lausoak izarretatik iristen zaigun argian dauden aztarna ilunak dira, eta horiek guganako bidean argi horrek beste objektu batzuk (hala nola hauts-lainoak […]

Orain arte eguzki-sistematik kanpo dauden 6.000 exoplaneta baino gehiago aurkitu dira, eta kopurua etengabean handitzen doa. 1992. urtean lehenak aurkitu zirenetik hamarkadak igaro diren honetan, oraingo erronka nagusia askoz zailagoa da. Izan ere, gauza bat da planeta bat aurkitzea, baina […]

Lehenik eta behin, albistearen garrantzia ondo kokatzeko, pankreako minbiziaren berezitasunak ulertu behar ditugu. Minbizi motarik konplexuenetakoa eta hilgarrienetakoa da pankreako minbizia. Horren arrazoietako bat da pankreako minbiziak, oro har, ez duela minik eragiten, eta, beraz, denbora asko pasatu daiteke diagnostikoa […]

“Mikroeukariotak organismo zelulabakar ñimiñoak dira; planktonaren parte direnak. Funtsezko eginkizunak betetzen dituzte ozeanoetan: oxigenoa sortzen dute, elikakateen oinarri dira eta oinarrizko prozesu ekologikoak erregulatzen dituzte. Garrantzitsuak diren arren, txikiak eta ahulak izateak, zientziaren irismenetik kanpo egotea eragin du, hein handi […]

Noemí Pinilla-Alonso ikertzailea da Asturiasko Espazioaren Zientzia eta Teknologien Institutuan, eta itzal handiko ikertzailea Oviedoko Unibertsitatean. Aurretik aritu den lanpostuen artean, aipatzekoa da 2018. eta 2023. urteen artean Areciboko Behatokiko zientzialari atxiki nagusia izan zela. Behatokiko talde zientifikoaren eta Florida […]

Saguak eta arratoiak gurekin bizi izan dira milaka urtez: uzta biltegietan, etxeetan eta baita historian zehar izandako gertakari handietan ere. Baina harreman hori ez da soilik eguneroko bizitzakoa; zientziaren munduan ere funtsezkoak bihurtu dira. Zergatik dira hain garrantzitsuak ikerketarako, eta […]

Arazo zailei dagokienez, konputazioko zientzialariak trabatuta daudela dirudi. Adibidez, har dezagun problema ospetsu bat: mapa bateko hiri bakoitzetik behin igarotzen den ibilbide zirkular laburrena aurkitzearena. «Merkataritzako bidaiariaren problema» ebazteko metodo ezagun guztiak oso mantsoak dira mapak hiri asko dituenean, eta […]

Anne 1920ko uztailaren 14an jaio zen Lushanen (Txina). Bere ama Ethel Atkinson eta aita Walworth Tyng Ingalaterra Berriko familietako kideak ziren, eta une horretan apezpiku misiolari gisa ari ziren lanean herri horretan. Bost seme-alabetan laugarrena izan zen. Anne Estatu Batuetara […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko maiatzaren 31a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

“El secreto de la naturaleza” dokumentalaren emanaldia eta ondorengo solasaldia Zarautzen

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak ekoitzitako eta José Antonio Pérez Ledok zuzendutako Naturaren sekretua dokumentala datorren maiatzaren 19an, asteartean, 19:00etan ikusi ahal izango da Zarauzko Modelo Aretoan. Sarrera librea eta doakoa izango da eserlekuak bete arte. Ikus-entzunezko lan hau Pedro Miguel Etxenike, Euskal Herriko Unibertsitateko Materia Kondentsatuaren Fisikako katedradun…

2026ko maiatzaren 19a

Modelo Aretoa.

Zigordia kalea, 1., Zarautz