Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Minbiziaren aurkako Nazioarteko Eguna ospatzen zen egun berean, Haohan K. Wei-k eta kolaboratzaileek artikulu interesgarri bat ( Tumour-brain crosstalk restrains cancer immunity via a sensory-sympathetic axis ) argitaratu zuten Nature aldizkarian. Tumoreek aurrera egiteko gainditu behar duten oztopo garrantzitsuenetariko bat […]

Gure planetan dugun bizitza, neurri handi batean, lurpeko biodibertsitate-aniztasunean oinarritzen da. Izan ere, lurrean dauden ekosistema konplexuak mantentzeko zerbitzu kritikoak eskaintzen ditu lurrazalak; hala nola, elikagaiak ekoiztea, karbonoa biltegiratzea, higadura kontrolatzea eta ura erregulatzea. Hala ere, azken mendeko giza ekintzek […]

Gaur egun ohikoa da haurren ikasgeletan baliabide digitalak egotea eta zenbait ikasketa-prozesutarako tresna moduan erabiltzea. Esaterako, badira irakurtzen eta idazten ikasten ari diren umeei bideratutako programa informatikoak. Horiek proposatzen dituzten ariketak ordenagailuan egiteko direnez, ikasleek teklatuak eta botoiak sakatzen dituzte […]

María José Martínez-Pérez CSICeko zientzialari titularra da Aragoiko Nanozientzia eta Materialen Institutuan (INMA, ikergune mistoa CSIC-Zaragozako Unibertsitatea), non kitzikapen magnetikoak –spin uhinak edo magnoiak – konputazio eta sentsorika bezalako teknologia kuantiko hasiberrietan txertatzea ardatz duen talde esperimentaleko buru den. Helburua […]

Kretazeoan gaude, orain dela 66 milioi urte, eta gure arbasoak, primate guztien arbasoak, zuhaitzetan bizi diren ugaztun txiki iletsuak dira, dinosauro handien artean arreta handiegirik deitu gabe. Baina egun batean, Everest mendiaren tamainako meteorito batek talka egiten du gaur egungo […]

Zer gertatzen da Ipar Poloan itsasontzi bat izotz artean harrapatuta geratzen denean? Eta zer ikas dezake neska batek munduko paraje hotzenetako batean? Rita Poloan (2009) liburuak Ritak eta bere aitak Ipar Polora egindako bidaia kontatzen du, han dagoen osaba Daniel […]

Krilla besteak beste baleen edo pinguinoen elikakatean ezinbestekoa den ganba espezie bat da, baina gaur egun egoera larrian dago, batez ere organismo horren eskaria oso handia delako kosmetikoak, giza nutriziorako osagarriak zein maskotentzako janaria egiteko. Hala ere, hori pentsaezina zen […]

Demagun mendi bat eskalatzen ari zarela Himalayan. Behera begiratzen baduzu, urrun, baso hostotsuak ikusten dituzu; aldiz, gora begiratzen baduzu, gero eta elur eta glaziar gehiago ikusten dituzu. Zenbat eta gorago, orduan eta gehiago nabaritzen duzu tenperatura nola jaisten den. Noizbait […]

Sukaldaritzaren asmakuntza gizakien historiako mugarri garrantzitsuenetako bat izan da. Kozinatzeak erraztu eta aberastu egiten du elikadura, eta, gainera, bestelako ñabardura batzuk gehitzen dizkio behar fisiologiko horri; ñabardura kulturalak, besteak beste. Hala, elikadura ez da gosea kentzeko eta bizirik irauteko baliabide […]

Minbizia da mundu osoan heriotza gehien eragiten dituen kausetako bat; 2020an, adibidez, hamar milioi heriotza inguru eragin zituen. Kalkulatu da kasu horien % 13-18 infekzio mikrobianoek eragindakoak direla. Orain arte, Minbizia Ikertzeko Nazioarteko Agentziak (IARC) hamahiru mikroorganismo sailkatu ditu kantzerigeno […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko maiatzaren 31a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

Eguzki-eklipse osoa. Behaketa, esplorazioa eta zientzia jardunaldia

2026ko abuztuaren 12an aukera paregabea izango dugu gertakari astronomiko zoragarri bat bizitzeko: eguzki-eklipse osoa. 1905ean ikusi zen azkena Euskal Herrian. Eklipsea ilunabarra baino pixka bat lehenago izango da eta ez da berdin ikusiko leku guztietan. Esaterako, erabatekoa izango da Araban, Bizkaian (hego-mendebaldean, eta ipar-mendebaldean) eta Gipuzkoan (hego-mendebaldean); Bizkaiko eta Gipuzkoako…

2026ko maiatzaren 11a

Bizkaia Aretoa – EHU.

Abandoibarra etorbidea, 3. , Bilbo.