Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

2009an frogatu zen heste-zelula ama bakar batetik (LGR5+) heste-organoideak sor daitezkeela, eta ordutik, hainbat zelula ama ezberdinetatik garatu dira: heste-ehunean dauden zelula ametatik, zelula ama enbrionarioetatik edo induzitutako zelula ama pluripotenteetatik. Organoide hauek ahalmen handia dute gaixotasunak modelatzeko eta immunitate-sistemaren […]

Milurtekoetan zehar, askotariko ezbehar eta arazoen aurrean zutik mantendu da Gizako piramide handia. Antzinateko zazpi mirarietatik gaurdaino iritsi den bakarra da. Laugarren dinastiako Keops edo Khufu (egiptoerazko izenari jarraiki) faraoiarentzat eraiki zuten, eta oraindik lilura sortzen du XXI. mendeko gizakion […]

Giza antzutasuna osasun- eta gizarte-arazo garrantzitsua da. Munduko biztanleriaren % 17,5ari eragiten dio gutxi gorabehera, eta faktore maskulinoekin lotuta daude kasu guztien ia erdiak. Gaur egun, seminograma bat eginez aztertzen da gizonezkoen ugalkortasuna; zenbait parametro orokor neurtzen dira mikroskopio bidez: […]

Goazen ikasturte honetan Zientzia geologiari buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez!

Hantura gaixotasun kronikoen aurreko erantzun fisiologikoa da eta prozesu horretan parte hartzen duten molekulak goiz detektatzeak gaixotasun horien diagnostiko goiztiarra egitea ahalbideko luke. Honetarako gehien erabili den metodoa odol-analisia da. Hala ere, listu-laginak biltzeko teknika erraza, arina, segurua, ez-inbaditzailea eta […]

Ariketa fisikoa egitea osasungarria dela esaten digute behin eta berriro. Fisikoa bakarrik ez, buruari eragitea ere onuragarria da. Nagiak atera eta aurten ere, udako oporretan egiteko larunbatero matematika-ariketa bat izango duzue. Javier Duoandikoetxea matematikariak guztira sei ariketa prestatu ditu Zientzia […]

Adimen artifiziala aspaldidanik izan da zientzia-fikzioan behin eta berriro jorratu den gai bat, baina azken urteotan errealitate bihurtzen hasi da. Bereziki, adimen artifizial sortzailearen garapenak jauzi teknologiko ikusgarria ekarri du, testuak, irudiak, musika eta beste hainbat eduki sortzeko gai diren […]

Eskola-jazarpena ikasle batek behin eta berriz eta denboran zehar beste ikasle baten edo batzuen ekintza negatiboak jasaten dituenean edo horretarako arriskua duenean gertatzen da. Hala, hiru ezaugarri nagusi ditu bullyingak: lehenik, nahita eragindakoa da; bigarrenik, denboran zehar iraunkorra da, eta […]

Ozeano Atlantikoko korronte-sistema nagusiak (AMOC, ingelesezko sigletan) tropikoetatik iparralderantz ur epelak daramatzan ubide garraiatzaile erraldoi baten gisa funtzionatzen du. Egitura hidrogeologiko hori funtsezkoa da planetaren egonkortasun klimatikoari eusteko. Hain zuzen ere, Europako klima epel eta leuna mantentzen duen «erradiadore» gisa […]

Tesiaren izenburua da ‘Territorio y Patrimonio Cultural en Euskadi. La toponimia en la interpretación del paisaje mediante Sistemas de Información Geográfica’ (Lurraldea eta ondare kulturala Euskadin. Toponimia paisaiaren interpretazioan, informazio geografikoko sistemen bidez) eta oinarrizko premisa batetik abiatzen da: izen […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Gasteizko BIBAT Museora dago ikusgai, mundu mailan ezagunenetakoa den zientziaren ilustratzaile honen lana erakusteko. Fernando G. Baptista EHUn Arte Ederretako lizentziaduna da eta National Geographic Magazine ospetsuan infografiako editore seniorra. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Laboratorium Museoak antolatu dute jarduera hau. Jarduera Zientzia…

2026ko urriaren 16a — 2027ko urtarrilaren 7a

Arabako BIBAT Arkeologia Museoa.

Aiztogile kalea, 54., Gasteiz.

Posible al da plataforma digitaletako gorroto-diskurtsoak mugatzea?

Gorroto-diskurtsoak pil-pilean daude eremu digitalean. Gezurren eta albiste faltsuen zabalkundea, deshumanizazioa eta, are gehiago, adingabeak edo beste kolektibo zaurgarri batzuk kanporatzeko edo haien aurkako indarkeria esplizitua sustatzeko deiak dira horien adierazpenetako batzuk. Diskurtso horiek geldiarazteko asmoz, azken urteotan hainbat ekimen jarri dira martxan, hala nola FARO sistema. Arrazakeriaren eta Xenofobiaren…

2026ko azaroaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka.

Komentukalea, 8., Durango.

Konektatuta, baina benetan elkarrekin? Bakardadea, sare sozialak eta adimen artifiziala

Inoiz baino konektatuago bizi gara, baina benetan hurbilago al gaude elkarrengandik? Hainbat ikerketek sare sozialen gehiegizko erabileraren eta pertsonen arteko harremanak ezartzeko zailtasunen arteko lotura aurkitu dute. Gainera, ChatGPT, Copilot edo Gemini bezalako adimen artifizial sortzaileko tresnen agerpenak, baita tresna horiekin erlazionatzeko dugun moduak ere, erronka, aukera eta galdera berriak…

2026ko azaroaren 10a

Iurretako Udal Liburutegia

Bidebarrieta, 4 , Iurreta

“Zientzia kalean” erakusketa Gernika-Lumon

“Zientzia Kalean”, egunerokoan erabiltzen edo kontsumitzen ditugun produktuen atzean dagoen zientzia azaltzen duen erakusketa, egongo da ikusgai azaroaren 17tik abenduaren 1era arte Gernika-Lumoko Domingo Alegria Plazan. Jarduera Gernika-Lumoko Udalak, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta EHUko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzak antolatu dute, eta EHUko Zientzia Astea 2026ren barruan kokatzen da. Erakusketak…

2026ko azaroaren 17a — 2026ko abenduaren 1a

Domingo Alegria Plaza

Domingo Alegria Plaza, z/g. , Gernika-Lumo.