10 urte baino gehiago igaro dira Parisen sinatutako akordio internazionalean Lurraren tenperaturaren igoera 2°C-ra mugatu zenetik. Orduan eta gaur egun, klima-aldaketari buruzko gobernu anitzeko taldeak (IPCC) aldarrikatzen duen bezala, egoera txarrenak 3-4°C-ko igoerarekin eszenifikatzen dira. Eredu horiek garatzeko, simulazio ugariren […]
Nerabeen osasun mentalarekiko kezka handitzen ari da Europako osasun publikoko erakundeetan eta komunitate zientifikoan. 1990-2021 bitartean, 10 eta 24 urte bitarteko populazioan, depresio- eta antsietate-nahasmenduen kasuek gora egin dute mailaka; baina hazkundea areagotu egin da azken urteotan. Gero eta farmako […]
Haurren eta nerabeen obesitatea eta gehiegizko pisua handiagoak dira zenbat eta txikiagoa izan haien familien maila sozioekonomikoa. Fenomeno hori oso ezaguna da mendebaldeko herrialdeetan. Gauza jakina da, halaber, gure gizarteetan gehiegizko elikadura edo elikadura desegokia, baina ugaria, elikagai-eskasia baino askoz […]
Bada andre eruditu bat, bitxikeriatzat jo litekeena. Bere lorpenak ez dira kokatzen ez literaturan ez erretorikan, ezpada astronomiaren jakingai sakonenetan… Ez dut uste erraza izango denik emakume honek bere parekorik aurkitzea hain bikainki landu duen zientzian. Gure garaiko astronomo eruditu […]
Elkarrizketa honetan, datorren abuztuaren 12an izango den eguzki-eklipse osoaren garrantzi zientifikoa eta dibulgatiboa aztertzen du, 120 urteren ondoren Euskadin ikusi ahal izango den aparteko gertaera astronomikoa. Fenomeno hori babes egokirik gabe behatzeak dituen arriskuez ere ohartarazi du García Lariok. 1.- […]
Gure gorputzak bi mekanismo ditu erasoetatik babesteko: berezkoa edo naturala eta hartua edo adaptatiboa. Berezkoa edo naturala da eraso baten aurrean gure gorputzak sortzen duen hasierako erantzuna. Ez da espezifikoa, eta azkarra da. Hor parte hartzen dute muga fisiko-kimikoek —azala […]
Kontrol inhibitorioa —une bakoitzean garrantzitsua ez den informazioa baztertzeko eta arreta bideratzeko gaitasuna— funtsezko prozesu kognitiboa da eguneroko jardunean. Gaitasun horrek aukera ematen digu informazio lehiakorraren artean egokia hautatzeko eta gainerakoa baztertzeko. Elebitasunaren kasuan, galdera nagusia izan da ea bi […]
TikTok osasun mentalaz hitz egiteko funtsezko gunea bihurtu da. 1.590 milioi erabiltzaile aktibo ditu eta horietako % 65,5 ongizate-aholkuen bila dabilela, informazio-iturri hurbilekoa dirudi, erantzunak berehala ematen dituen sare soziala. Hala ere, The Guardian egunkari britainiarrak berriki egindako ikerketa baten […]
Genero oztopoak gaindituz Pulianas udalerrian jaio zen, Granadan, 1921eko otsailaren 12an. Oso gaztea zela Asunciónek argi eta garbi erakutsi zuen emakumeek zientzian arrakastaz aritzeko gaitasuna zutela. Izan ere, 1942an, Madrilgo Complutense Unibertsitatean matrikulatu zen, eta Zientzia Naturaletako Lizentziatura eskuratu zuen […]
Leiho adimentsu horiek helburu argi batekin garatu dira: kanpoko eguzki-argiak dakarren beroa automatikoki erregulatuta, gelen barruko tenperatura fresko mantentzea eta, ondorioz, energia-kontsumoa murriztea. Leiho batek ez dirudi tresna teknologiko bat, baina beroaren aurkako lehen defentsa-lerroa izan daiteke. Kanpo-estimuluei erantzuten dieten […]