Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Posible al da etxean argiaren abiadura kalkulatzea? Harrigarria badirudi ere, bai. Mikrouhin-labe bat, erraz urtzen den elikagai bat, erregela bat eta kalkulagailu bat baino ez dituzu behar fisikaren konstante ospetsuenetako batera hurbiltzeko. Ez da laborategi profesionalik behar: esperimentu sinple eta […]

Lanak agerian utzi du frijitzeko teknikak, erabilitako olioaren izaerak eta arrain-espezieek eragin handia dutela prozesu horretan gertatzen diren aldaketetan. EHUko ikertzaileek erakutsi dute sukaldeko olioaren hautaketa oso garrantzitsua dela elikagaien segurtasunean eta giza osasunean eragina izan baitezake: alde batetik, arrainaren […]

Hala ere, bere karrera zientifikoaren hasieran eta denbora luzez, Uchegbuk ez zuen sentitu arraza diskriminazioa berak zeresanik edo zereginik zuen arazoa zenik. Kontziente zen, halabeharrez, beti edo ia beti berea zela lan egiten zuen areto eta laborategietako aurpegi beltz bakarra […]

2025eko ekainaren amaieran, Morgridge Institute for Research ikerketa-guneko Nicole M. Krause eta Dietram A. Scheufele ikertzaileek, Utah-ko Unibertsitateko Isabelle Freiling-ekin batera, informazioaren ekosistema aldakorrari buruzko lana argitaratu zuten. Ekosistema horrek zientziaren komunikazioari eta, zehazki esanda, zientziaren komunikazio eraginkorrari nola eragiten […]

10 urte baino gehiago igaro dira Parisen sinatutako akordio internazionalean Lurraren tenperaturaren igoera 2°C-ra mugatu zenetik. Orduan eta gaur egun, klima-aldaketari buruzko gobernu anitzeko taldeak (IPCC) aldarrikatzen duen bezala, egoera txarrenak 3-4°C-ko igoerarekin eszenifikatzen dira. Eredu horiek garatzeko, simulazio ugariren […]

Nerabeen osasun mentalarekiko kezka handitzen ari da Europako osasun publikoko erakundeetan eta komunitate zientifikoan. 1990-2021 bitartean, 10 eta 24 urte bitarteko populazioan, depresio- eta antsietate-nahasmenduen kasuek gora egin dute mailaka; baina hazkundea areagotu egin da azken urteotan. Gero eta farmako […]

Isabel Caballero de Frutos Andaluziako Itsasoko Zientzien Institutuko (ICMAN-CSIC) zientzialari titularra da. Vigoko Unibertsitatean Itsasoko Zientzietan lizentziatu ondoren, masterrak egin zituen Kantabriako Unibertsitatean eta Cádizeko Unibertsitatean. Ondoren, doktorego tesia osatu zuen Granadako Unibertsitatean, eta NOAAn (Estatu Batuak) egin zuen lan […]

Gure arbasoak sailaren bigarren denboraldiak gure leinuaren sustrai sakonenak arakatu ditu. Tetrapodoen jatorrian bukatu dugu bidaia, arrain-itxurako arbasoek lehorraren konkista nola hasi zuten ikusiz. Anfibioekin, igelen, uhandreen eta zezilien bidez, ikusi dugu zergatik den gure gorputz-egitura lau adar eta bost […]

Haurren eta nerabeen obesitatea eta gehiegizko pisua handiagoak dira zenbat eta txikiagoa izan haien familien maila sozioekonomikoa. Fenomeno hori oso ezaguna da mendebaldeko herrialdeetan. Gauza jakina da, halaber, gure gizarteetan gehiegizko elikadura edo elikadura desegokia, baina ugaria, elikagai-eskasia baino askoz […]

Bada andre eruditu bat, bitxikeriatzat jo litekeena. Bere lorpenak ez dira kokatzen ez literaturan ez erretorikan, ezpada astronomiaren jakingai sakonenetan… Ez dut uste erraza izango denik emakume honek bere parekorik aurkitzea hain bikainki landu duen zientzian. Gure garaiko astronomo eruditu […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Gasteizko BIBAT Museora dago ikusgai, mundu mailan ezagunenetakoa den zientziaren ilustratzaile honen lana erakusteko. Fernando G. Baptista EHUn Arte Ederretako lizentziaduna da eta National Geographic Magazine ospetsuan infografiako editore seniorra. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Laboratorium Museoak antolatu dute jarduera hau. Jarduera Zientzia…

2026ko urriaren 16a — 2027ko urtarrilaren 7a

Arabako BIBAT Arkeologia Museoa.

Aiztogile kalea, 54., Gasteiz.

Posible al da plataforma digitaletako gorroto-diskurtsoak mugatzea?

Gorroto-diskurtsoak pil-pilean daude eremu digitalean. Gezurren eta albiste faltsuen zabalkundea, deshumanizazioa eta, are gehiago, adingabeak edo beste kolektibo zaurgarri batzuk kanporatzeko edo haien aurkako indarkeria esplizitua sustatzeko deiak dira horien adierazpenetako batzuk. Diskurtso horiek geldiarazteko asmoz, azken urteotan hainbat ekimen jarri dira martxan, hala nola FARO sistema. Arrazakeriaren eta Xenofobiaren…

2026ko azaroaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka.

Komentukalea, 8., Durango.

Konektatuta, baina benetan elkarrekin? Bakardadea, sare sozialak eta adimen artifiziala

Inoiz baino konektatuago bizi gara, baina benetan hurbilago al gaude elkarrengandik? Hainbat ikerketek sare sozialen gehiegizko erabileraren eta pertsonen arteko harremanak ezartzeko zailtasunen arteko lotura aurkitu dute. Gainera, ChatGPT, Copilot edo Gemini bezalako adimen artifizial sortzaileko tresnen agerpenak, baita tresna horiekin erlazionatzeko dugun moduak ere, erronka, aukera eta galdera berriak…

2026ko azaroaren 10a

Iurretako Udal Liburutegia

Bidebarrieta, 4 , Iurreta

“Zientzia kalean” erakusketa Gernika-Lumon

“Zientzia Kalean”, egunerokoan erabiltzen edo kontsumitzen ditugun produktuen atzean dagoen zientzia azaltzen duen erakusketa, egongo da ikusgai azaroaren 17tik abenduaren 1era arte Gernika-Lumoko Domingo Alegria Plazan. Jarduera Gernika-Lumoko Udalak, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta EHUko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzak antolatu dute, eta EHUko Zientzia Astea 2026ren barruan kokatzen da. Erakusketak…

2026ko azaroaren 17a — 2026ko abenduaren 1a

Domingo Alegria Plaza

Domingo Alegria Plaza, z/g. , Gernika-Lumo.