Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Voyager 1 eta Voyager 2 espazio-ontziak 1980an eta 1981ean Saturno planetaren gainetik pasatu zirenean, aurkikuntza ugari egin zituzten. Horien artean, haren goi-hodeietan planetaren ipar poloa inguratzen zuen hexagono itxurako formazio bat zegoela nabarmendu zen. Egitura hori Saturnoren hexagono izenez ezagutzen […]

Millarca Valenzuela Picón Txileko Universidad Católica del Norteko Zientzia Geologikoen Saileko irakasle elkartua da. Geologian titulatu zen (2004) Txileko unibertsitatean eta zientzietan doktorea da, geologiako aipamena (2011), unibertsitate horretan bertan. Ikerketaren ardatz planetaren osaera izaten du eta meteoritoak aztertzen ditu […]

1915ean, Albert Einsteinek erlatibitate orokorraren teoria aurkeztu zuen, eta iragarpen harrigarri bat egin zuen: espazio-denbora uhindu egin zitekeela. Mende batez hipotesi hutsa izan zena 2015ean baieztatu zen, grabitazio-uhinak lehen aldiz zuzenean detektatu zirenean. Aurkikuntza horrek aro berri bati eman zion […]

Adibide horiek guztiak iruzur egiteko estrategia finkoak dira, espezie bakoitzaren portaeraren errepertorioan daudenak. Hala eta guztiz ere, bada iruzur “gizakiago” bat, malguagoa eta inguruabarretara gehiago egokitu daitekeena. Iruzur “taktikoa” esaten zaio eta portaera “zintzoa” erabiltzen da, testuinguru desberdin batean, beste […]

Amelia Frank 1906ko martxoaren 4an jaio zen Marionen, Ohion (AEB). Haren gurasoek, Annie Raphaelsonek eta Louis Frankek, Lituaniakoak zirenek, txatartegia zuten. Bere unibertsitateko ikasketak Goucher Collegen egin zuen; garai hartan emakumeentzako goi mailako zentro ospetsua zen. 1928an graduatu zen, eta […]

Europako altzairugintza une erabakigarrian dago, merkatu-baldintza gogorrek eta klima-aldaketa arintzeko konpromisoek estututa. Siderurgiaren sektoreak erronka historikoa du aurrean: berotegi-efektuko gasen isuriak nabarmen murriztea, propietate altuko altzairuen ekoizpena eta lehiakortasuna bermatuz. Klima-aldaketaren aurkako borroka ezinbestekoa bihurtu den honetan, berrikuntza industriala izango […]

Gizartearen mendekotasun digitala handitu ahala, produktu gehienen bizi-zikloa laburtzen ari da. Teknologiaren garapen azkarrak eta kontsumitzaileen eskaera gero eta handiagoak gailu elektriko eta elektronikoen hondakin (GEEH) ugari sortzea eragin du. Nazio Batuen Erakundearen Mugaz Gaindiko Hondakin Elektronikoen Fluxuen Mundu Mailako […]

Seme-alabak izateak inflexio-puntu bat dakar pertsonen bizitzan; izan ere, aldaketa biologiko, psikologiko eta sozial garrantzitsuak eragiten ditu. Dena den, ez du aztarna bera uzten biztanle guztiengan. OPIK ikerketa-taldeak egindako azterlan batek erakusten du eragin hori oso desberdina dela gizonen eta […]

Fenolak sendagaietan, tindagaietan eta produktu natural askoren egituran aurkitu ditzakegu, hala nola tirosina izeneko aminoazidoan, estrogenoetan eta amoxizilina antibiotikoan. Hori dela eta, kimika organikoaren esparruan, fenol deribatuen konplexutasun molekularra handitzeko metodologia sintetiko berriak garatzea gaur egungo erronka handia da. Argitaratutako […]

Gizakiaren jatorria ulertzea zientziaren erronka handienetako bat izan da beti. Eboluzioaren teoriak espezieen bilakaera azaldu zuen arren, oraindik galdera asko daude gure arbasorik zaharrenei buruz. Azken hamarkadetako aurkikuntza garrantzitsuenetako bat Ardi izeneko fosilarena izan da, giza eboluzioaren lehen urratsak hobeto […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Gasteizko BIBAT Museora dago ikusgai, mundu mailan ezagunenetakoa den zientziaren ilustratzaile honen lana erakusteko. Fernando G. Baptista EHUn Arte Ederretako lizentziaduna da eta National Geographic Magazine ospetsuan infografiako editore seniorra. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Laboratorium Museoak antolatu dute jarduera hau. Jarduera Zientzia…

2026ko urriaren 16a — 2027ko urtarrilaren 7a

Arabako BIBAT Arkeologia Museoa.

Aiztogile kalea, 54., Gasteiz.

Posible al da plataforma digitaletako gorroto-diskurtsoak mugatzea?

Gorroto-diskurtsoak pil-pilean daude eremu digitalean. Gezurren eta albiste faltsuen zabalkundea, deshumanizazioa eta, are gehiago, adingabeak edo beste kolektibo zaurgarri batzuk kanporatzeko edo haien aurkako indarkeria esplizitua sustatzeko deiak dira horien adierazpenetako batzuk. Diskurtso horiek geldiarazteko asmoz, azken urteotan hainbat ekimen jarri dira martxan, hala nola FARO sistema. Arrazakeriaren eta Xenofobiaren…

2026ko azaroaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka.

Komentukalea, 8., Durango.

Konektatuta, baina benetan elkarrekin? Bakardadea, sare sozialak eta adimen artifiziala

Inoiz baino konektatuago bizi gara, baina benetan hurbilago al gaude elkarrengandik? Hainbat ikerketek sare sozialen gehiegizko erabileraren eta pertsonen arteko harremanak ezartzeko zailtasunen arteko lotura aurkitu dute. Gainera, ChatGPT, Copilot edo Gemini bezalako adimen artifizial sortzaileko tresnen agerpenak, baita tresna horiekin erlazionatzeko dugun moduak ere, erronka, aukera eta galdera berriak…

2026ko azaroaren 10a

Iurretako Udal Liburutegia

Bidebarrieta, 4 , Iurreta

“Zientzia kalean” erakusketa Gernika-Lumon

“Zientzia Kalean”, egunerokoan erabiltzen edo kontsumitzen ditugun produktuen atzean dagoen zientzia azaltzen duen erakusketa, egongo da ikusgai azaroaren 17tik abenduaren 1era arte Gernika-Lumoko Domingo Alegria Plazan. Jarduera Gernika-Lumoko Udalak, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta EHUko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzak antolatu dute, eta EHUko Zientzia Astea 2026ren barruan kokatzen da. Erakusketak…

2026ko azaroaren 17a — 2026ko abenduaren 1a

Domingo Alegria Plaza

Domingo Alegria Plaza, z/g. , Gernika-Lumo.