Erreakzio kimiko baten bitarteko substantziak bistaratzen

Luzaroan, kimikarien helburuetako bat izan da eraldaketa kimiko konplexuak gertatzean molekulen egiturak nola aldatzen diren zuzenean ikustea eta haien segimendua egin ahal izatea. Oso zaila da erreakzio-bitartekoak —erreakzio batean, produktuak lortu baino lehen, etapa guztietan sortzen diren substantzia oso ezegonkorrak— identifikatzea eta karakterizatzea, oso bizitza laburra baitute. Bitarteko espezie horien egitura ezagutzea oso lagungarri izan daiteke erreakzio-mekanismoak ulertzeko, eta horrek, gainera, eragin handia izan dezake industria kimikoan, materialen zientzian, nanoteknologian, biologian eta medikuntzan.

Arestian azaldutako helburua lortzea zaila bada ere, nazioarteko izen handiko talde batzuetako ikertzaileek, tartean UPV/EHUko Nano-Bio Spectroscopy Group ikerketa-taldeak, lehenbizikoz atera diete argazkia erreakzio konplexu baten bitarteko espezieei, eta haien loturen konfigurazioa identifikatu dute.

erreakzio kimikoak ikuskatzen

Irudia: Enediina molekulek zilar-geruza baten gainean eragiten duten erreakzio konplexuaren etapa guztietako egitura kimikoen irudiak. (Argazkia: UPV/EHU)

Felix R. Fischer eta Michael F. Crommie (Kalifornia-Berkeleyko Unibertsitatea eta Lawrence Berkeley National Laboratory) eta Ángel Rubio (UPV/EHUko katedraduna, UPV/EHUko Nano-Bio Spectroscopy Group ikerketa-taldearen burua eta Hanburgoko Max Planck Institute for the Structure and Dynamics of Matter institutuko zuzendaria) buru dituzten nazioarteko ikertzailez osatutako talde batek erreakzio organiko konplexu baten erreaktiboen, bitartekoen eta produktuen irudiak lortu ditu eta haien loturen konfigurazioa ebatzi du, molekula bakar baten mailan. Nature Chemistry aldizkari entzutetsuak argitaratu du ikerketa hau bere azken zenbakian.

Enediina molekulek zilar-geruza baten gainean eragiten duten erreakzio konplexuaren etapa guztietako egitura kimikoen irudiak lortu ditu lantaldeak, eta, horretarako, kontakturik gabeko indar atomikoko mikroskopio bat erabili dute (nc-AFM, ingelesezko izenarengatik), zunda bereziki sentikor batekin: eskala atomikoko irtengune txikienak detekta ditzakeen orratz oso fina erabiltzen du (Braillez idatzitako testuak irakurtzen diren bezala); orratzaren puntan, karbono monoxido molekula bat adsorbatzen da, zeinak “hatz” gisa jokatzen baitu irakurketan, bereizmena handitzeko.

Bitarteko espezieen loturen konfigurazioaren identifikazio zehatzari esker, “erreakzio-mekanismo osoan gertatzen diren aldaketa kimikoen sekuentzia konplexua argitu ahal izan da, erreaktiboetatik hasi, bitartekoetatik pasatu eta azken produktuekin amaituz —azaldu du Ángel Rubio UPV/EHUko katedradunak—, eta, aldi berean, aukera eman du halako portaera dinamiko konplexuan gertatzen diren mekanismo mikroskopikoak ebazteko”.

Molekula baten erreakzio kimikoak bistaratzearen eta ordenagailu bidezko modelizazioan gertatzen diren azken aurrerapenen sinergiari esker lortu da hain xehe ulertzea mekanismoa, eta, hori guztia “giltzarri da erreakzio kimikoen analisian“, zehaztu du Ángel Rubio ikertzaileak. Izan ere, horrekin guztiarekin, “teknika espektroskopiko konbentzionalen mugetako asko gainditu dira —adierazi du—, eta erreakzio-mekanismoak, indar eragileak eta zinetika ordura arte ez bezala eskala atomikoan irudikatzea lortu da”. Rubiok azaltzen duenez, jakintza honek guztiak ezin konta ahala arlo berri zabal ditzake, orain arte sekula aztertu gabeak: sistema katalitiko heterogeneoen etorkizuneko diseinuak eta optimizazioak, karbonoaren nanoteknologiari aplikatutako sintesi-tresna berriak garatzea, bai eta materialen zientziako eta biokimikako aplikazioak ere.

Erreferentzia bibliografikoa:
A. Riss, A. Pérez Paz, S. Wickenburg, H.-Z. Tsai, D. G. de Oteyza, A. J. Bradley, M. M. Ugeda, P. Gorman, H. S. Jung, M. F. Crommie, A. Rubio y F. R. Fischer. “Imaging Single-Molecule Reaction Intermediates Stabilized by Surface Dissipation and Entropy”. Nature Chemistry. 2016. DOI: 10.1038/nchem.2506.

Iturria:
UPV/EHUko komunikazio bulegoa: “In fraganti” harrapatu dituzte erreakzio kimiko baten bitarteko substantziak.

Eman iritzia

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>