Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

DeepSeek adimen artifizialaren arloko enpresa txinatarrak pasa den urtearen hasieran R1 izeneko txatbot bat kaleratu zuen, eta atentzio nabarmena bereganatu zuen. Atentzio horren zati handi baten oinarria hau izan zen: enpresa txiki eta ezezagun horrek baieztatu zuen sortu zuen txatbota […]

Darshan Markanen (bere jaiotza izena) historia 1941eko ekainean hasi zen Delhin, bere herrialdea oraindik Britainiar Inperioaren kolonia zenean (1947ra arte ez zuen independentzia lortuko). Klase ertaineko familia bateko hirugarren alaba zen, eta txikia zenetik ikastera animatu zuten. Bigarren Hezkuntzako eskolan […]

Txakurrekin gertatzen den bezala, katuak (Felis catus) milioika pertsonen eguneroko lagunak dira. Munduan mila miloi katu baino gehiago daudela kalkulatzen da. Horrenbesteko gertutasuna izanda, logikoa da pentsatzea harreman hori oso aspaldikoa dela, eta zibilizazioaren oinarriak jarri zituen Neolito arotik bertatik […]

Lurreko ekosistemek aldaketa bortitzak jasaten dituzte geroz eta maiztasun handiagoz. Baldintza abiotikoak, hala nola tenperatura, hezetasuna, eguzki-argia edo substratuaren pH-a aldatzeak, efektu zuzena du ekosistemetako bizitzan. Azken hamarkadetan, klima-aldaketaren ondorioz azkartu egin dira baldintza-aldaketa horiek, eta biodibertsitatearen galera eta desertifikazioa […]

Aztertutako materiala bost polimero desberdinek osatzen dute: polietilenoa (PE), polietilen oxidoa (PEO), poli(ε-kaprolaktona) (PCL), poli(L-laktida) (PLLA) eta poliglikolida (PGA). Guztiak dira biobateragarriak eta hiru (PCL, PLLA eta PGA) biodegradagarriak. Bost bloke hauek esferulita berean integratzeak hainbat funtzio modu kontrolatuan bateratzea […]

Sara Bandrés Ciga doktorea farmazialaria eta genetista molekularra da. Bere ikerketa jardueraren helburua da bariazio genetikoak gaixotasun neurodegeneratiboetan nola eragiten duen ulertzea, arrisku etiologikoaren espektroan zehar, forma monogenikoetatik hasi eta esporadiko konplexuetaraino. 2013 eta 2016 bitartean doktorego tesia Granadako Unibertsitatean […]

Elikagaiak freskoan gordetzea ezinbestekoa da azkar ez usteltzeko eta seguru kontsumitzeko. Horretarako erabiltzen dugun tresna nagusietako bat hozkailua da, egunero ia konturatu gabe erabiltzen dugun gailua. Baina nola lortzen du barrualdea hotz mantentzea? Hozkailuak ez du hotza sortzen… beroa kentzen […]

Baliteke matematiketan trebeak ez galera pentsatzea, baina gizakiok sen matematiko zorrotza daukagu, gure bizitzan oso goiz azaleratzen dena. Gizakiak ez diren animaliek ere badute nolabaiteko gaitasun matematikoa, askoz mugatuagoa bada ere. Adibidez, frogatu egin da hegazti eta ugaztun batzuek zenbakien […]

Claudia Joan Alexander 1959ko maiatzaren 30ean jaio zen Vancouverren (Kanada), nahiz eta familia Silicon Valleyra (Kalifornia, AEB) joan zen bera jaio eta hilabete gutxira. Ama korporazioko liburuzaina izan zen Intel multinazional teknologikoan, eta aita gizarte langilea zen; neba bat eta […]

Botika berrien aurkikuntzan sarri egon dira zorizko gertaerak. Beharbada, entzutetsuena Albert Flemingek esperimentuak egiteko zituen mikroorganismo-plaketariko bat Penicillium onddoak kutsatu zuenekoa da. Itxura denez, Fleming doktoreak jai egun batzuk hartu zituen, eta, bueltatu zenean, bakterioak zituen plaketariko bat onddo batek […]

Hurrengo ekitaldiak

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual…

2026ko otsailaren 20a — 2026ko apirilaren 24a

Arkeologia Museoa

Mallona Galtzada, 2. , Bilbo.

Harea-pikorretik mendira: geologiaren begirada global bat

Geologia ez da paisaietan eta mendietan bakarrik agertzen, eskala txikian ere azaltzen da, harea-pikorretan edo lurzoruko buztinetan. Eskala handian ikusi ohi ditugu prozesu geologikoak, baina eskala mikroskopikoan ere erregistratzen dira. Azterketa maila hau egingo ez bagenu, interpretazio asko osatu gabeak edo okerrak izango lirateke. Eskala desberdinetako ikuspegien konbinazioak Lurraren bilakaera…

2026ko martxoaren 4a — 2026ko martxoaren 6a

Bizkaia Aretoa - EHU

Abandoibarra, 3., Bilbo.

Auzoen diseinua, biztanleen osasunean faktore erabakigarria

Ariketa fisiko gutxi egitea hautu bat da edo bizi garen kaleen diseinuaren ondorioa? Auzo bakoitzeko hiri-segurtasuna, argiztapena edo maila sozioekonomikoa bezalako faktoreek ariketa eta, horrenbestez, bertan bizi direnen osasuna baldintzatzen duten “errezeta mediko” ikusezin baten moduan eragiten dute. Testuinguru horretan, Euskal Herriko Unibertsitateko Erizaintza eta Osasunaren Sustapena ikertaldeak bultzatutako MugiBil…

2026ko martxoaren 6a

Bizenta Mogel Biblioteka

Komentukalea, 8, Durango.

Hezurrak indartzeko ariketa fisikoa

Osteoporosia hezurrak ahultzen dituen gaixotasun kronikoa da, eta horrek hausturak izateko arriskua areagotzen du, baita kolpe arinen edo erorketa txikien kasuetan ere. Espainako Erreumatologia Elkartearen (SER) datuen arabera, adinekoengan prebalentzia handiagoa du gaixotasun honek: 50 urtetik gorakoen % 10,7ri eragiten dio eta bereziki emakumeei, 65 urtetik gorako emakumeen % 24,7k…

2026ko martxoaren 10a

Iurretako Herri Liburutegia

Bidebarrieta, 4. Beheko solairua., Iurreta.