2025-2026 ikasturtean Zientzia Kaieran ikasitakoa (1): osasuna
Goazen ikasturte honetan Zientzia Kaieran osasunari buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez!
Paziente birtuala simulatzeko txatbot medikoa
Txatbot honen erantzunak ahalik eta errealistenak izatea nahi izan da, eta horretarako hainbat baliabide bildu eta sortu dira. Lehenik eta behin, medikuek egindako galderak eta pazienteen txosten klinikoetatik jasotako erantzunak bildu dira, hurrengo datu-bildumak sortzeko oinarri gisa hartu direnak. Izan […]
Dozena erdi ariketa 2026ko udarako (1): bi zifra desberdinekin
Ariketa fisikoa egitea osasungarria dela esaten digute behin eta berriro. Fisikoa bakarrik ez, buruari eragitea ere onuragarria da. Nagiak atera eta aurten ere, udako oporretan egiteko larunbatero matematika-ariketa bat izango duzue. Javier Duoandikoetxea matematikariak guztira sei ariketa prestatu ditu Zientzia […]
Kiñuren begirada: beroa
Fisikan, tenperatura desberdina duten bi gorputzen artean transferitzen den energia da beroa; gure egunerokoan, berriz, udako eguzkipean nabaritzen dugun sentsazioa. Gaur, gure kirikiñoak beroaren mundura eramango gaitu, eta azalduko digu zergatik egiten duen bero gehiago udan, nahiz eta, bitxia bada […]
Louisa Aldrich-Blake, ebakuntza gelako oztopoak gainditu zituen zirujaua
Louisa Aldrich-Blake 1865eko abuztuaren 15ean jaio zen Chingforden, Essex (Erresuma Batua). Bere familiak ikasketak egitera bultzatu zuen, eta hori ez zen ohikoa garai hartako emakumeen artean. Ikasketak Cheltenham Ladies’ Colleg ikastegian hasi zituen. Gaztetatik gizartearentzat benetan baliagarria izango zen zerbaitetan […]
Ikusten ez duguna ulertzea zaila izan daiteke
Eklipseek harremana dute ilargiaren faseekin Bai. Eklipseak soilik Ilargiaren fase berrian eta betean gertatzen dira; hain zuzen ere, eguzki-eklipseak ilberrian eta ilargi-eklipseak ilbetean. Hori ulertzeko, Eguzkiaren, Lurraren eta Ilargiaren kokapenari erreparatu behar zaio. Adi. Nola da posible Lurretik ikusi ezin […]
Usaimenaren mapak zentzumen honen konplexutasuna azalerazi du
Hein handi batean ikusmenean eta entzumenean oinarritutako bizidunak gara gizakiak, baina zalantzarik ez dago usaimena funtsezko zentzumena dela ere. Halere, bitxia bada ere, gehiago dakigu orain arte, adibidez, dastamenaren inguruan. Duela hamarkada asko ezagutzen da mingainean dauden dastamen papiletan berezko […]
Teknika berria garatu dute botika berrietan aurrera egiteko
“Sulfonak farmako agrokimiko eta material aurreratu askotan dauden egitura kimikoak dira”, azaldu du ikerlanaren ikertzaile nagusi eta EHUko Kimika Fakultateko irakaslea den Arkaitz Correak. “Zaila izaten da modu kontrolatuetan txertatzea molekula konplexuen kasuan, eta bereziki fenolekin lan egiten dugunean. Fenolak […]
Melissa García Caballero: «tumore batzuek metastasia edo immunoterapiarekiko erresistentzia ahalbidetzen duten ingurune baskularrak sortzeko arrazoia ulertu nahi dut»
Melissa García Caballero biologo molekularra da, bai eta BE-18 “Vascular Biology, Tumor Microenvironment & Target Discovery” taldeko ikertzaile arduraduna Malagako Ikerketa Biomedikoko institutuan – IBIMA BIONAND Plataforma. Biologia baskularrean, mikroingurune tumoralean eta minbiziaren itu terapeutiko berriak identifikatzean zentratutako ikerketa traslazionalaren […]
CRISPR-CAS9 eta terapia genikoak
DNA editatzeko aukera zientzia-fikzioaren kontua zirudien duela urte gutxi arte. Gaur egun, ordea, CRISPR-Cas9 teknologiari esker, geneak zehaztasun handiz moztu eta alda daitezke. Tresna honek biologiaren eta biomedikuntzaren iraultzarik handienetako bat ekarri du, eta etorkizunean gaixotasun genetikoen tratamenduan nahiz nekazaritzan […]
