Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Zergatik kontatzen dugu hamar arte eta ez hamabi edo hamasei arte? Erantzuna ez dago matematikan, eboluzioan baizik. Duela 350 milioi urte inguru, Devoniarreko putzu batean bizi zen gure arbaso urrun batek lau hanka eta bost hatz zituen mutur bakoitzean. Gaur […]

Gauez zerura begiratzen dugunean, Eguzkia, Ilargia eta Lurra etengabe mugitzen ari direla ahaztu ohi dugu. Baina noizean behin, hiru gorputz horiek lerrokatzen direnean, ikuskizun astronomiko ikusgarria gertatzen da: eklipsea. Gaur, gure kirikiñoak, bere segurtasunerako betaurreko aproposak jantzita, fenomeno horri erreparatu […]

Jiménez Cisnerosek Cádizko lehen karta arkeologikoa egiteaz gain, Afrikako iparraldeko aztarnategietan ere lan egin zuen, bai eta Centre National De La Recherche Scientifique (CNRS) zentroan kolaboratu ere, Frantziako ikertzaile garrantzitsuekin batera. Rara avis bat zen gizonek menperatutako espazio zientifikoan, baina […]

Adimen artifizialez (AA) gidatutako txatbotek —ChatGPT, Grok edo Gemini gisakoek— jendeak pentsatzeko, hitz egiteko eta idazteko duen modua aldatzen dute, Kalifornia Hegoaldeko Unibertsitateko (AEB) ikertzaile talde batek egin duen ohartarazpenaren arabera. Adituen artean Hizkuntza eredu handi edo LLM —ingelesezko siglen […]

Hedabide honetan bertan argitaratu zen, apirilaren 21ean, gaiari buruzko informazioa Pankreako minbizia eta zientziaren komunikazio egokia izeneko artikuluan. Testuingurua emate aldera, labur dezagun zer kontatu genuen une hartan. Mariano Barbacid biokimikari espainiarrak eta haren taldeak PNAS aldizkarian argitaratu zituzten, A […]

Errepideetako garraioa erronka handia da klima-aldaketaren aurkako borrokan. Berotegi-efektuko gas gehien sortzen duten sektoreetako bat izateaz gainera, emisioek hazten jarraitzen duten sektore bakarra da. Testuinguru horretan, automobil-parkearen elektrifikazioa da mugikortasuna deskarbonizatzeko estrategia nagusietariko bat. Hala ere, Europako automobil-parke zaharrenetariko bat […]

María Carolina Sánchez Téllez gehienentzat «Carolina 3D inprimaketako dragoien ama» da. Ingeniari mekatronikoa da eta manufaktura gehigarrian edo 3D inprimaketan aritzen da. Zortzi urteko esperientzia du fabrikazio digitaleko teknologietan, prototipatze azkarrean eta STEM irtenbideak garatzen hezkuntzan eta ikerketan aplikatuta. Bere […]

Esoporen alegiako dortoka eta erbia denok ezagutzen ditugu: bata azkarra, bestea geldoa. Baina zer gertatzen da ipuin hori eboluzioaren ikuspegitik irakurtzen badugu? Duela 320 milioi urte inguru bizi izan zen dortoken, hegaztien, ugaztunen eta gizakion arbaso komun bat. Handik abiatu […]

Duela mende bat, atomoek eta funtsezko partikulek portaera bitxia zuten, eta, ondorioz, fisikariek naturaren teoria berria sortu zuten. Mekanika kuantikoa berehala nagusitu zen, eta bere balioa erakutsi zuen hidrogenoak argia nola emititzen eta xurgatzen zuen oso zehazki kalkulatuz. Dena den […]

Selman Dritzen lanbide ibilbidea ustekabean hasi zen. Selma Kaderman Illinoisen (AEB) jaio zen 1917ko ekainaren 29an, eta bere hasierako zaletasuna musikarantz bideratzen zen. Pianoko kontzertu emaile gisa ibilbide laburra izan zuen mediku izatea erabaki baino lehen. Ikasketak Illinoiseko Unibertsitateko Medikuntza […]