2025-2026 ikasturtean Zientzia Kaieran ikasitakoa (5): animaliak
Goazen ikasturte honetan Zientzia Kaieran animalia ezberdinei buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez
Candida-ren aurkako txertaketa estrategien erronkak eta aurrerapenak
Candida generoko onddoak normalean gure gorputzeko azaleko eta mukosetako gainazaletan egon daitezke, sintomarik sortu gabe, horri kolonizazio deritzo. Baina egoera jakin batzuetan, sistema immunologikoa ahuldu denean edo prozedura mediko inbaditzaileen ondoren, onddo horiek gorputzeko barneko ehunetara iritsi daitezke eta infekzio […]
Dozena erdi ariketa 2026ko udarako (5): erregearen ibilbideak
Ariketa fisikoa egitea osasungarria dela esaten digute behin eta berriro. Fisikoa bakarrik ez, buruari eragitea ere onuragarria da. Nagiak atera eta aurten ere, udako oporretan egiteko larunbatero matematika-ariketa bat izango duzue. Javier Duoandikoetxea matematikariak guztira sei ariketa prestatu ditu Zientzia […]
Grafenoa
Arina, sendoa, malgua, elektrizitatearen eroale bikaina eta, gainera, karbonoz osatua. Ezaugarri horiek guztiak material bakar batean biltzen dira: grafenoan. 2004an isolatu zen lehen aldiz, eta ordutik materialen zientziaren aurkikuntzarik garrantzitsuenetako bat bihurtu da, etorkizuneko teknologia askoren oinarri izan daitekeelako. Grafenoa […]
Heste-sekretuak argitzen: nola laguntzen dioten “mini-hesteek” zientziari
2009an frogatu zen heste-zelula ama bakar batetik (LGR5+) heste-organoideak sor daitezkeela, eta ordutik, hainbat zelula ama ezberdinetatik garatu dira: heste-ehunean dauden zelula ametatik, zelula ama enbrionarioetatik edo induzitutako zelula ama pluripotenteetatik. Organoide hauek ahalmen handia dute gaixotasunak modelatzeko eta immunitate-sistemaren […]
Lurrikarekiko piramidea handiak duen erresistentziaren jatorria
Milurtekoetan zehar, askotariko ezbehar eta arazoen aurrean zutik mantendu da Gizako piramide handia. Antzinateko zazpi mirarietatik gaurdaino iritsi den bakarra da. Laugarren dinastiako Keops edo Khufu (egiptoerazko izenari jarraiki) faraoiarentzat eraiki zuten, eta oraindik lilura sortzen du XXI. mendeko gizakion […]
Antzutasun maskulinoaren biomarkatzaile berrien bila
Giza antzutasuna osasun- eta gizarte-arazo garrantzitsua da. Munduko biztanleriaren % 17,5ari eragiten dio gutxi gorabehera, eta faktore maskulinoekin lotuta daude kasu guztien ia erdiak. Gaur egun, seminograma bat eginez aztertzen da gizonezkoen ugalkortasuna; zenbait parametro orokor neurtzen dira mikroskopio bidez: […]
2025-2026 ikasturtean Zientzia Kaieran ikasitakoa (4): geologia
Goazen ikasturte honetan Zientzia geologiari buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez!
Listu-biomarkatzaileak: hanturazko gaixotasunak diagnostikatzeko tresna ez-inbaditzailea
Hantura gaixotasun kronikoen aurreko erantzun fisiologikoa da eta prozesu horretan parte hartzen duten molekulak goiz detektatzeak gaixotasun horien diagnostiko goiztiarra egitea ahalbideko luke. Honetarako gehien erabili den metodoa odol-analisia da. Hala ere, listu-laginak biltzeko teknika erraza, arina, segurua, ez-inbaditzailea eta […]
Dozena erdi ariketa 2026ko udarako (4): oktogono erregularra
Ariketa fisikoa egitea osasungarria dela esaten digute behin eta berriro. Fisikoa bakarrik ez, buruari eragitea ere onuragarria da. Nagiak atera eta aurten ere, udako oporretan egiteko larunbatero matematika-ariketa bat izango duzue. Javier Duoandikoetxea matematikariak guztira sei ariketa prestatu ditu Zientzia […]
