Nerabeen osasun mentalarekiko kezka handitzen ari da Europako osasun publikoko erakundeetan eta komunitate zientifikoan. 1990-2021 bitartean, 10 eta 24 urte bitarteko populazioan, depresio- eta antsietate-nahasmenduen kasuek gora egin dute mailaka; baina hazkundea areagotu egin da azken urteotan. Gero eta farmako […]
Kontrol inhibitorioa —une bakoitzean garrantzitsua ez den informazioa baztertzeko eta arreta bideratzeko gaitasuna— funtsezko prozesu kognitiboa da eguneroko jardunean. Gaitasun horrek aukera ematen digu informazio lehiakorraren artean egokia hautatzeko eta gainerakoa baztertzeko. Elebitasunaren kasuan, galdera nagusia izan da ea bi […]
Historikoki, sexua aldagai biologiko gisa ez da behar bezala kontuan hartu ikerketa biomedikoan; horren ondorioz, ezagutza medikoan hutsuneak sortu dira, eta horiek ulertzea ezinbestekoa da gaur egungo medikuntzaren mugak identifikatzeko. 1. Emakumeak saiakuntza klinikoetatik baztertzearen jatorria 1950eko hamarkadaren amaieran, talidomidaren […]
Hainbat ikerketek erakutsi dute alzheimerraren eta bestelako patologia baskularren lehen eraginak garunean has daitezkeela sintomak agertu baino urte batzuk lehenago, hau da, fase preklinikoan. Garunaren zahartzea aztertzen duten ikerketa gehienek irizpide gisa normaltasun kognitiboa erabiltzen dute pertsona osasuntsuen laginak hautatzerakoan […]
Beste urte batez, Zientziaz blai ekimena bueltan da, Logos Elkarteak antolatua. Helburua kultura zientifikora iristeko zailtasun handienak dituzten auzoetako herritarren gizarte-garapena eta aukera berdintasuna bultzatzea. Zazpigarren edizioa apirilaren 23tik (osteguna) 26ra (igandea) egingo da, Bilboko San Frantzisko eta Bilbo Zaharra […]
Arazo zailei dagokienez, konputazioko zientzialariak trabatuta daudela dirudi. Adibidez, har dezagun problema ospetsu bat: mapa bateko hiri bakoitzetik behin igarotzen den ibilbide zirkular laburrena aurkitzearena. «Merkataritzako bidaiariaren problema» ebazteko metodo ezagun guztiak oso mantsoak dira mapak hiri asko dituenean, eta […]
Sepsia edo erdiondoko sukarra zen XIX. mendean Europan erdiberriak hiltzeko arrazoi nagusietako bat, hein handi batean higiene falta orokorragatik, eta, zehazki, erditzen laguntzen zuten profesional medikoen higiene faltagatik. Gaur egun oso zaila da imajinatzen; eremu kliniko eta medikoetako higiene estandarrak […]
Itxura fisikoari buruzko datuak lortzea lagungarria izan daiteke kasu penaletan susmagarriak bilatzeko edo desagertutako pertsonak identifikatzeko, eta oso baliotsua izango da DNAren analisien bidez gizakiaren kanpo-ezaugarriak eta, bereziki, aurpegiaren forma aurreikustea. DNAren analisia oinarrizko tresna da auzitegi-biologian; izan ere, norbanakoaren […]
Suzanne Hammond Corkin 1937ko maiatzaren 18an jaio zen Hartforden (Connecticut, AEB), eta Mabelle eta Lester Hammonden alaba bakarra izan zen. Psikologia ikasi zuen Massachusettseko Smith Collegen eta graduondoko prestakuntzak Montrealgo (Kanada) McGill Unibertsitatera eraman zuen eta han doktoregoa egiten hasi […]
Emakume aitzindari hori 1813ko apirilaren 17an jaio zen Scarsdalen (New York). James Fenimore Cooper eleberrigile famatuaren ( Azken Mohikanoa lanaren egilea) eta Susan De Lancey Cooperren alaba zen. 12 urte zituela, aita kontsul izendatu zuten Lyonen (Frantzia), eta Europarako bidaia […]