Zientzia Kaiera — Kultura Zientifikoko Katedra

Demagun mendi bat eskalatzen ari zarela Himalayan. Behera begiratzen baduzu, urrun, baso hostotsuak ikusten dituzu; aldiz, gora begiratzen baduzu, gero eta elur eta glaziar gehiago ikusten dituzu. Zenbat eta gorago, orduan eta gehiago nabaritzen duzu tenperatura nola jaisten den. Noizbait […]

Sukaldaritzaren asmakuntza gizakien historiako mugarri garrantzitsuenetako bat izan da. Kozinatzeak erraztu eta aberastu egiten du elikadura, eta, gainera, bestelako ñabardura batzuk gehitzen dizkio behar fisiologiko horri; ñabardura kulturalak, besteak beste. Hala, elikadura ez da gosea kentzeko eta bizirik irauteko baliabide […]

Minbizia da mundu osoan heriotza gehien eragiten dituen kausetako bat; 2020an, adibidez, hamar milioi heriotza inguru eragin zituen. Kalkulatu da kasu horien % 13-18 infekzio mikrobianoek eragindakoak direla. Orain arte, Minbizia Ikertzeko Nazioarteko Agentziak (IARC) hamahiru mikroorganismo sailkatu ditu kantzerigeno […]

Lorena Hernández García (Euskadi, Espainia, 1986) astronomoa eta astrofisika estragalaktikoan espezializatutako ikertzailea da, eta bere jardunaren ardatza zulo beltz supermasiboen eta galaxien nukleo aktiboen ikerketa da. 2015ean doktore bihurtu zen Granadako Unibertsitatearen bidez, Andaluziako Astrofisikako Institutuan (IAA-CSIC). Doktoregoa amaitu ondoren […]

Nola daki zure mugikorrak edo autoaren nabigatzaileak non zauden une bakoitzean? GPSari esker gertatzen da hori guztia. Global Positioning System izeneko satelite-sare batek Lurra inguratzen du, eta satelite horiek etengabe bidaltzen dituzte seinaleak gure planetara. Gailuek seinale horiek jasotzen dituzte […]

Begirada altxatu eta zerura so egitean, badirudi kolore urdina betidanik egon dela gurekin. Baina zientziaren ikuspegitik, urdina ez da soilik “zeruaren kolorea”: espektro elektromagnetikoaren barruan kokatzen den uhin-luzera zehatz bati dagokio. Guk urdin gisa hautematen duguna argi ikusgaiaren zati txiki […]

Hilda Margaret Lyon 1896ko maiatzaren 31n jaio zen Market Weightonen, Yorkshire (Ingalaterra) konderriko herri txiki batean. Inguru xumean hazi zen: janari denda batean ziharduen bikote ezkondu batetik jaiotako lau seme-alabetatik gazteena zen. Txikitatik matematikarako zaletasun handia adierazi zuen; hortaz, Beverley […]

Adarkatze-prozesuak prozesu estokastikoak dira: belaunaldi bakoitzean, banako bakoitzak izango duen ondorengo kopurua zorizkoa da, eta belaunaldi berriak aurreko belaunalditik sortzen dira. Eredu sinple horiek, hala ere, oso baliagarriak dira fenomeno askoren dinamika ulertzeko: biologian (zelulen ugalketa edo espezie baten biziraupena) […]

Sarri bilatzen ditugu animalietan gizakiontzat ohikoak diren portaera eta imintzioen parekoak, seguruenera horiek nolabait guregana hurbiltzen dituztelakoan. Baina, agerikoa denez, gehienetan gauzak ez dira hala, sare sozialetako animalien bideo edo irudi kuki horien azalpena ematera ausartzen denak jaia zapuzten duen […]

Kimikan kiralitateaz ari garenean, kontzeptu sinple batez ari gara: molekula batzuk bi bertsio berdinetan existitzen dira, baina bertsio horiek ezin dira gainjarri, gure ezker eta eskuineko eskuak balira; eta enantiomero esaten zaie. Askotan, bertsioetako bakarra erabil daiteke farmako edo material […]

Hurrengo ekitaldiak

Bilbo Zientzia Plaza 2026

Aurten ere, Bilbok udazkenari ongietorria emango dio Bilbo Zientzia Plaza (BZP) jaialdiaren bederatzigarren edizioarekin.Irailaren 16tik urriaren 4ra, BZP 2026 festibalak hiria bakarrizketaz, erakusketez, hitzaldiz, dokuforumez eta zientzia-ikuskizunez beteko du. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatuta, ekimena berritasunez beteta itzuliko da irailean, eta agertoki berriak ere izango ditu: Bidebarrietako Liburutegia, Bizkaia Aretoa-EHU…

2026ko irailaren 16a — 2026ko urriaren 4a

Bizkaia Aretoa – EHU.

Abandoibarra etorbidea, 3. , Bilbo.

Naukas Gazte 2026

Irailaren 18an, ostiral goizean, estatu mailan zientzia-dibulgazioko erreferentziazko ikuskizuna den Naukas Bilbao Euskalduna Bilbaoko Auditoriumera itzuliko da Naukas Gazte 2026 saioarekin. Ekimena EAEko Bigarren Hezkuntzako eta Batxilergoko ikasleei zuzenduta dago. Bertaratzen direnek 15 minutuko zortzi hitzaldi zientifiko labur eta entretenigarriak aditzeko aukera izango dute. Hizlariek hainbat gai jorratuko dituzte, besteak…

2026ko irailaren 18a

Euskalduna Bilbao.

Abandoibarra etorbidea, 4. , Bilbo.

Naukas Bilbao 2026 Hastapenak

Naukas Bilbao 2026ko bigarren jardunaldia, Naukas Bilbao Hastapenak, irailaren 19an, larunbatean, egingo da Euskalduna Bilbao jauregian, goizez eta arratsaldez. Aurreko edizioetan hitzaldi bakoitzak gai independiente bat jorratzen bazuen ere, aurten hitzaldi guztiek ildo nagusi bera izango dute: historiako hastapen handiak. Jardunaldia ikus-entzuleei zientziak aztertzen dituen hasiera nagusietako batzuen ikuspegi orokorra…

2026ko irailaren 19a

Euskalduna Bilbao.

Abandoibarra etorbidea, 4. , Bilbo.

Intsektuak. Kontatzen duten guztia

“Intsektuak. Kontatzen duten guztia” erakusketa irailaren 19an iritsiko da Bilbora, intsektuen aparteko aniztasuna herritarrei hurbiltzeko. Animalia-talde horrek ezagutzen diren espezie guztien % 60 eta % 70 artean biltzen ditu. Erakusketa honek, intsektuak zer diren, non bizi diren, nolako anatomia duten eta ingurunearekin zein pertsonekin nola erlazionatzen diren ezagutzeko gonbidapena luzatzen…

2026ko irailaren 19a — 2026ko urriaren 4a

Bizkaia Aretoa – EHU. Axular erakusgela.

Abandoibarra etorbidea, 3. , Bilbo.